}
19 Kasım 2026

İtalya’nın İstanbul Başkonsolosu Paolo Michele Di Giandomenico: “İtalya-Türkiye iş birliği gastronomiyi ekonomik köprüye dönüştürüyor”

UNESCO tesciliyle uluslararası tanınırlığını güçlendiren İtalyan mutfağı, 11. Dünyada İtalyan Mutfağı Haftası’nda İstanbul’da ele alındı. İtalya’nın İstanbul Başkonsolosu Paolo Michele Di Giandomenico, gastronomi kültürünü ve Türkiye ile iş birliği olanaklarını Tercüman’a anlattı.

İtalyan mutfağının Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer alması, İtalya’nın gastronomi kültürü açısından nasıl bir anlam taşıyor? Sizce bu tescil, İtalyan mutfağının uluslararası alandaki konumunu ve gelecek nesillere aktarılmasını nasıl etkileyecek?

İtalyan mutfağının UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alınması, ilk kez ulusal ölçekte bütüncül bir gastronomi geleneğinin; toplumsal birliktelik, bölgesel biyolojik çeşitlilik ve sürdürülebilirlik ile gıda israfını önleme ilkeleri üzerine kurulu, yaşayan bir toplumsal ritüel olarak tescillenmesi anlamına gelmektedir.

Uluslararası düzeyde bu tanınma, Made in Italy’nin yumuşak gücünü (soft power) pekiştirirken, İtalyan ürünlerinin taklit edilmesine ve İtalyan kimliği izlenimi yaratan sahte ürünlere (Italian sounding) karşı kültürel bir koruma kalkanı oluşturmakta; özgün üretim zincirlerini ve deneyim odaklı turizmi ön plana çıkarmaktadır. Son olarak bu tescil, İtalya’ya geleneksel zanaatkârlık bilgisini ve beslenme eğitimini koruma sorumluluğu yüklemekte ve gelecek nesillere kimliğini kaybetmeden gelişebilen, dinamik bir geleneğin aktarılmasını güvence altına almaktadır.

“İtalyan gastronomi kimliği, üç büyük coğrafi ve üretim kültürünün birbirini tamamlamasıyla ortaya çıkıyor”
İtalyan mutfağı, ülkenin kuzeyinden güneyine uzanan farklı coğrafyaların, üretim geleneklerinin ve yerel ürünlerin birleşiminden oluşuyor. İtalya’nın gastronomi kimliğini tanımlarken hangi bölgelerin ve üretim geleneklerinin özellikle öne çıkarılması gerektiğini düşünüyorsunuz?

İtalyan gastronomi kimliği, üç büyük coğrafi ve üretim kültürünün birbirini tamamlamasıyla ortaya çıkıyor. Kuzeyde, Emilia-Romagna’dan Piemonte’ye uzanan Alp-Po Ovası bölgesi; peynir üretimi, şarküteri ürünleri ve taze makarna yapımındaki ustalığıyla öne çıkarken teknik beceriyi doğal peyzajın korunmasıyla birleştiriyor. Orta İtalya’da ise Toscana, Umbria ve Abruzzo’nun Apenin Dağları çevresinde şekillenen gelenekleri ise kırsal yaşam kültürünü, tepelerde yapılan zeytinciliği, mevsimsel hayvan göçlerini ve gıda israfını önlemeyi esas alan köylü mutfağını temsil ediyor.

Son olarak Campania ve Puglia’dan Sicilia ve Sardegna’ya uzanan Güney İtalya ve adalar, durum buğdayı kültürünü, unlu mamul yapımındaki ustalığı ve olağanüstü Akdeniz biyoçeşitliliğini yaşatıyor. Değer verilmesi gereken asıl kültürel miras, birbirinden bağımsız tekil ürünlerden ziyade eski tahıl çeşitlerinden iç kesimlerdeki yerel üretimlere kadar uzanan, zanaatkârlığa dayalı üretim zincirleridir. Bu zincirler doğal peyzajı, el emeğiyle aktarılan bilgi ve becerileri ve kolektif hafızayı bir arada yaşatıyor.

“İtalya’nın üretim gücünün özünü böyle koruyoruz”
İtalya, yaklaşık 900 tescilli DOP ve IGP ürünüyle bu alanda dünyanın önde gelen ülkelerinden biri. İtalyan mutfağının kültürel değerinin yanı sıra ekonomik önemini de göz önünde bulundurduğumuzda, yerel üreticileri ve geleneksel üretim zincirlerini korumak amacıyla hangi politikalar uygulanıyor?
  • 900’den fazla DOP ve IGP tescilli değer: İtalya’nın üretim gücünün özünü böyle koruyoruz. İtalyan mutfağı, dünya çapında tanınan bir kültürel miras olmanın yanı sıra ekonomimizin ve ihracatımızın da stratejik unsurlarından biri. Koruma altındaki her bir coğrafi işaretin arkasında; bölgeler, zanaatkârlık bilgisi ve kalite ile izlenebilirliği güvence altına alan binlerce işletme bulunuyor. Yerel üreticileri ve geleneksel üretim zincirlerini taklitlere ve piyasa kaynaklı olumsuzluklara karşı korumak amacıyla İtalya ve Avrupa Birliği dört temel alanda somut çalışmalar yürütüyor.
  • Mevzuat ve dijital alanda koruma: Avrupa Birliği’nin Coğrafi İşaretler Sistemi, tescilli ürün adlarını e-ticaret platformlarında ve internet alan adlarında da koruyor. Bu koruma, ICQRF’nin denetimleri ve Koruma Konsorsiyumlarının (Consorzi di Tutela) yürüttüğü çalışmalarla destekleniyor.
  • Üretim zincirlerine ve bölgelere destek: Ortak Tarım Politikası (CAP) fonları, Üretim Zinciri Sözleşmeleri (Contratti di Filiera) ve Gıda Bölgeleri (Distretti del Cibo) aracılığıyla üretim zincirinin her aşamasında katma değerin adil dağılımı teşvik ediliyor. Böylece ülkenin iç kesimlerinde ve dağlık bölgelerinde faaliyet gösteren üreticiler de destekleniyor.
  • Ticaret anlaşmaları ve uluslararası tanıtım: DOP ve IGP tescillerinin Avrupa Birliği’nin serbest ticaret anlaşmalarına dâhil edilmesi ve yurt dışında yürütülen bilinçli tüketim kampanyaları, Italian sounding olarak bilinen İtalyan ürünlerini taklit eden uygulamalarla mücadele ediyor ve özgün ürünlerin küresel pazarlardaki değerini öne çıkarıyor.
  • Gastronomi turizmi ve kısa tedarik zinciri: Tarımsal üretim, konaklama hizmetleri ve kültürel değerlerin tanıtımı arasındaki iş birliği, yerel bölgeleri sürdürülebilir kalkınmanın itici güçlerine dönüştürüyor.
“İtalya, Avrupa düzeyinde tescillenmiş 900’ü aşkın DOP ve IGP ürününe sahip”
Türkiye de zengin bir mutfak kültürüne, güçlü tarımsal üretim geleneklerine ve bölgesel gastronomi değerlerine sahip. İtalya ile Türkiye arasında gastronomi, yerel üretim ve coğrafi işaretli ürünlerin korunması alanlarında nasıl bir iş birliği potansiyeli görüyorsunuz?

İtalya ve Türkiye, tarım-gıda ve gastronomi alanındaki diyalogunu güçlendirerek yerel üretimlerin korunmasını, teknolojik yenilikleri ve Coğrafi İşaretlerin (Cİ) ortak ekonomik ve kültürel kalkınmanın itici güçleri olarak değerlendirilmesini hedefliyor.

Avrupa düzeyinde tescillenmiş 900’ü aşkın DOP ve IGP ürününe sahip İtalya, tarım-gıda kalitesinin yönetimi konusunda uluslararası ölçekte örnek bir ülke konumunda. Türkiye ise ulusal düzeyde tescil edilmiş 1.600’ü aşkın coğrafi işareti ve Avrupa Birliği tarafından da giderek daha fazla tanınan yöresel ürünleriyle olağanüstü bir kültürel ve gastronomik zenginliğe sahip.

İtalya’nın kendi bölgelerine özgü ürünlerin değerini öne çıkarma konusundaki deneyimi, Türkiye için örnek teşkil edebilir. Türkiye’nin farklı yörelerine ait zengin gelenekler, ülkenin gastronomik ürünlerinin kültürel açıdan da geliştirilmesine katkı sağlamalıdır.

Bu tamamlayıcı özellikler, dört temel alanda yapılandırılmış ikili iş birliği için stratejik fırsatlar sunuyor:

  • Coğrafi İşaretlerin korunması ve yönetimi: İtalyan Koruma Konsorsiyumları ile Türk üretici kuruluşları arasında iyi uygulama örneklerinin paylaşılması; denetim sistemlerinin, izlenebilirliğin ve uluslararası pazarlarda marka korumasının güçlendirilmesi, taklit ve sahtecilikle mücadele edilmesi.
  • Tarım teknolojileri ve gıda işleme: Türkiye'nin kuru meyve ve kuruyemiş, zeytin, turunçgiller ile yaş meyve ve sebze gibi tarımsal hammaddelerdeki üretim gücünün; İtalya'nın gıda işleme teknolojileri, sürdürülebilir ambalajlama ve hassas tarım alanlarındaki liderliğiyle buluşturulması. Böylece yerel üretim zincirlerinde katma değerin artırılması.
  • İleri düzey eğitim ve gastronomi turizmi: Aşçılık akademileri, gastronomi üniversiteleri ve sektör temsilcileri arasında değişim programlarının başlatılması; kırsal bölgelerde sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmek amacıyla İtalya'nın agriturismo (tarım turizmi) ve Lezzet Rotaları (Strade del Gusto) modellerinin paylaşılması.
  • Akdeniz Diyeti'nin ortak tanıtımı: Tarımsal biyoçeşitliliğin korunması, küçük üreticilerin desteklenmesi ve sağlıklı, kültürel kimliği güçlü ve sürdürülebilir bir beslenme modelinin tanıtılması amacıyla kurumsal düzeyde ve uluslararası fuarlarda ortak çalışmalar yürütülmesi.

İtalya ve Türkiye'nin tarım-gıda üretim zincirleri arasındaki iş birliği, gastronominin kültürel kimliğin bir ifadesi olmanın ötesinde ekonomik ve ticari bir köprü işlevi de gördüğünü ortaya koyuyor. Bu ortaklık, Akdeniz coğrafyasında yenilik, kalite ve karşılıklı kalkınma için yeni fırsatlar yaratma potansiyeli taşıyor.

“Geleceğe yönelik hedeflerimiz üç temel başlıkta şekilleniyor”
İtalyan mutfağının dünya çapında gördüğü ilgi, beraberinde geleneksel tariflerin ve üretim yöntemlerinin korunması sorumluluğunu da getiriyor. Küreselleşme, değişen tüketim alışkanlıkları ve yeni nesillerin beslenme tercihleri karşısında İtalyan mutfağının özgünlüğünü korumak için geleceğe yönelik hedefleriniz neler?

İtalyan mutfağının özgünlüğünü küresel ölçekte karşı karşıya kaldığı zorluklar karşısında korumak, gelenekleri titizlikle yaşatırken günümüzün ihtiyaçlarına da cevap verebilmek anlamına geliyor. Geleceğe yönelik hedeflerimiz üç temel başlıkta şekilleniyor:

  • Üretim zincirlerinin korunması ve Italian sounding ile mücadele: Menşe adlarını (DOP ve IGP) ve hammaddelerin izlenebilirliğini korumaya devam edeceğiz. Yurt dışı pazarlarda taklit ürünlerle mücadele etmek amacıyla bilgilendirme kampanyaları yürütecek ve kurumsal iş birliğini güçlendireceğiz.
  • Eğitim ve yerel kültürün yaşatılması: İtalya’da ve yurt dışında hem tüketicileri hem de geleceğin şeflerini kapsayan yeni nesilleri; mevsimselliğin, biyolojik çeşitliliğin ve özgün üretim tekniklerinin değeri konusunda bilinçlendirmeyi hedefliyoruz. Bunu, UNESCO tescili gibi kültürel değerleri öne çıkaran girişimlerle de destekleyeceğiz.
  • Gelenekle süreklilik içinde yenilik: Yeni yaşam biçimleri, sürdürülebilirlik ve sağlıklı beslenmeye yönelik hassasiyetler bir tehdit değil, fırsat olarak görülmeli. Akdeniz diyeti, modern dünyanın ihtiyaçlarına cevap verecek unsurları zaten kendi özünde barındırıyor. Buradaki temel zorluk, tariflerimizin özgün kimliğini hiçbir şekilde değiştirmeden yeniliklere açık olmak.

Podcast

19 December 2023
Doç. Dr. Hasan T. Kerimoğlu
Darbeler, İhanetler ve İsyanlar
28:19
0:01

Url kopyalanmıştır...