Savunma sanayisinden EVREN’e

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı bünyesinde geliştirilen platform, veri setleri, yapay zekâ modelleri ve yüksek performanslı hesaplama gücünü tek bir yapı altında buluşturuyor. 27 Eylül’de kullanıma açılan EVREN, kısa sürede 7 bin 500 aktif kullanıcıya ulaşmış durumda. Platforma e-Devlet kimlik doğrulamasıyla evren.ssyz.org.tr adresinden erişilebiliyor. Sistem, yanıt ve kullanım verileri Türkiye’de bulunan GPU altyapısında işleniyor.

Platformun temel amacı ise teknolojik bağımsızlık ve veri egemenliğini güçlendirmek. Sistem; savunma sanayisi şirketlerinin yanı sıra teknoloji firmaları, akademisyenler, girişimciler, öğrenciler ve geliştiricilerin de kullanımına açık. Böylece farklı aktörlerin aynı veri, model ve hesaplama altyapısı üzerinde buluşması hedefleniyor.

11 model, tek altyapı

Platformun 18 Eylül’de kullanıma açılan LLM çıkarım servisiyle birlikte 11 açık ağırlıklı büyük dil modeline erişim mümkün hâle geldi. EVREN ayrıca nesne tespiti, segmentasyon ve sınıflandırma gibi bilgisayarlı görü çalışmalarında veri etiketleme ve model eğitimi imkânı sunuyor. API mimarisi sayesinde mevcut uygulamaların da EVREN altyapısına bağlanabilmesi hedefleniyor.

EVREN, tek başına yeni bir sohbet robotu olarak konumlandırılmıyor. Daha geniş bir üretim zinciri oluşturuyor: Veri hazırlanıyor, model eğitiliyor, yüksek performanslı hesaplama gücü kullanılıyor ve geliştirilen yapay zekâ uygulamalara entegre edilebiliyor. Bu nedenle asıl işlevi, farklı yapay zekâ çalışmalarının üzerinde geliştirilebileceği ortak bir altyapı oluşturmak olarak öne çıkıyor.

“Katkı yap, kredi kazan” modeli

Platformun dikkat çeken bir diğer özelliği ise kullanım modeli. EVREN doğrudan ücretli erişim yerine katkı esaslı bir kredi sistemi kullanıyor. Kullanıcılar veri seti yükleyerek, veri etiketleyerek veya eğitilmiş modellerini paylaşarak kredi kazanabiliyor. Bu krediler daha sonra GPU havuzundaki model eğitimi ve büyük dil modeli çıkarım işlemleri için kullanılabiliyor. Ayrıca 1 Kasım 2026'ya kadar yapılacak API çağrıları, kredi bakiyesinden düşülmeden sınırsız sunulacak; bu da erken dönem kullanımını teşvik etmeye dönük bir adım olarak okunabilir.

Bu model, platformu klasik bir yapay zekâ hizmetinden farklılaştırıyor. Kullanıcı sadece hazır bir teknolojiyi tüketmiyor; sisteme veri, model veya emek sağlayarak altyapının gelişimine katkıda bulunuyor. Böylece ortaya kullanıcıların üretime katıldığı ortak bir yapay zekâ ekosistemi çıkarılmak isteniyor.

Savunma sanayisinden başlayan bir ekosistem

Eskiden savunma sanayisinde stratejik bağımsızlık denildiğinde akla motor, füze, radar, elektronik sistem veya platform geliyordu. Şimdi bunlara bir yenisi ekleniyor: Hesaplama. Çünkü geleceğin silah sistemleri yalnızca metal ve elektronik bileşenlerden oluşmayacak.

Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün de 2026'daki bir konuşmasında yapay zekânın durumsal farkındalığı artırdığını, karar döngülerini hızlandırdığını ve lojistiği optimize ettiğini; yazılımın artık donanımla eş ağırlıkta stratejik bir değişken hâline geldiğini ifade etmişti. Bu açıdan bakıldığında EVREN, savunma sanayisinin donanım ağırlıklı dönüşümünün yazılım ve yapay zekâ katmanına doğru genişlemesinin bir parçası.

EVREN’in savunma sanayisi bünyesinde geliştirilmesi tesadüf değil. Türkiye’nin savunma sanayisinde son yıllarda insansız sistemlerden elektronik harp teknolojilerine kadar farklı alanlarda yapay zekâ kullanımına yönelik çalışmalar yürütülüyor. SSB’nin 2024-2028 Savunma Sanayi Sektörel Strateji Dokümanı da yapay zekâ çalışmalarının tek çatı altında bütünleştirilmesi amacıyla Savunma Sanayi Yapay Zekâ Platformu'nun geliştirildiğini ve platformun 2022'de hizmet vermeye başladığını belirtmişti. EVREN, bu birikimin daha geniş kapsamlı bir platforma dönüşen aşamalarından biri olarak görülebilir. Haziran ayında faaliyete geçen platformun Temmuz’da tanıtımı yapıldı; Eylül ayında ise büyük dil modeli çıkarım servisi kullanıma açıldı. Platform, aylar içinde adım adım genişletilen bir yapay zekâ altyapısının yeni aşaması niteliğinde.

Millî yapay zekâ altyapısında yeni bir eşik

Savunma sanayisinin ihtiyaçlarından doğan bu yapı, zamanla teknoloji şirketlerinden üniversitelere ve girişimcilere uzanan daha geniş bir kullanım alanına ulaşırsa, EVREN’in asıl etkisi sadece savunma teknolojilerinde değil, Türkiye’nin genel yapay zekâ ekosisteminde de görülebilir. Öte yandan altyapının yerli olması, verinin ülke içinde kalması ve katkı temelli bir ekosistem kurgusu, stratejik açıdan anlamlı bir zemin oluşturuyor.

Yapay zekâ yarışında geleceği en iyi modeli yapanlar belirlemeyecek. Veriyi, hesaplamayı, modeli ve insan kaynağını aynı ekosistemde bir araya getirebilenler belirleyecek. Çünkü yapay zekâ çağında teknolojik bağımsızlık kendi modelini geliştirebilmek değil; o modeli eğitecek veriye, çalıştıracak işlem gücüne ve geliştirecek ekosisteme sahip olabilmek. 

Kaynaklar

https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/savunma-sanayisinin-milli-yapay-zeka-platformu-evren-kullanima-acildi/4070613

https://tskgv.org.tr/savunmasanayiigundem/2024-2028-savunma-sanayii-sektorel-strateji-dokumani