Ölümün öğrettiği sessiz gerçek: Zenginlik mi, hayat mı?

Her neslin hafızasına kazınan bazı sözler vardır. Kimin söylediğinden çok, bize ne anlattığı önemlidir. Dünyanın en zengin insanlarından biri olduğu söylenen bir iş insanının ölüm döşeğinde dile getirdiği iddia edilen sözler de bunlardan biridir. Bu sözlerin gerçekten ona ait olup olmadığı yıllardır tartışılsa da anlattığı hakikat tartışılacak türden değildir. Çünkü ölüm, insanlığın en tarafsız öğretmenidir.

Ölüm; makam sormaz, banka hesabı istemez, pasaport kontrolü yapmaz. Saraylarda yaşayanla tek odalı evde yaşayanı aynı sessizlikte karşılar. İşte tam da bu yüzden insan, hayatı çoğu zaman ölüm yaklaşınca değil, ölümün kaçınılmazlığını kabul ettiğinde anlamaya başlar.

Bugün dünyanın dört bir yanında insanlar; daha büyük evler, daha lüks otomobiller, daha pahalı saatler ve daha yüksek maaşlar için durmaksızın koşuyor. Reklamlar bize daha fazlasına sahip olursak daha mutlu olacağımızı söylüyor. Sosyal medya ise başkalarının vitriniyle kendi gerçekliğimizi kıyaslamamızı sağlıyor. Oysa mutluluk hiçbir zaman alışveriş merkezlerinde satılmıyor.

Modern psikoloji de bunu doğruluyor. Temel ihtiyaçları karşılandıktan sonra insanın gelirindeki büyük artışların, mutluluğu aynı oranda yükseltmediğini gösteren sayısız araştırma bulunuyor. Çünkü insanın asıl ihtiyacı; güven, sevgi, aidiyet, anlam ve değer görmektir.

Her saat aynı zamanı göstermez

Otuz dolarlık saat de üç yüz dolarlık saat de aynı dakikayı gösterir.  Bu cümle yalnızca bir saatten bahsetmez. Hayatın tamamını özetler. Pahalı bir kalem daha güzel düşünceler yazmaz, lüks bir otomobil daha anlamlı yolculuklar yaptırmaz. Büyük bir ev, küçük sevgileri de büyütemez. İnsanın huzuru, sahip olduklarının miktarıyla değil; yüreğinde taşıdığı insanların varlığıyla ölçülür.  

Bugün birçok insanın evi büyüyor ama aile sofraları küçülüyor. Takipçi sayıları artıyor ama dost sayıları azalıyor. Konfor yükseliyor ama sabır düşüyor. İletişim araçları çoğalıyor ama gerçek iletişim giderek kayboluyor. Belki de çağımızın en büyük yoksulluğu para değil, samimiyet eksikliğidir.

Başarı nedir?

Toplum uzun yıllardır başarıyı yanlış tanımlıyor. Çocuğa ilk sorulan soru çoğu zaman "Büyüyünce mutlu olacak mısın?" yerine, "Büyüyünce ne kadar kazanacaksın?" oluyor.

Diplomalar önemlidir. Meslek sahibi olmak değerlidir. Ekonomik özgürlük elbette gereklidir. Fakat bunların hiçbiri insan olmanın önüne geçmemelidir.

Dünyanın en yüksek maaşını alan biri, evladının gözündeki sevgiyi satın alamaz. En pahalı hastanede tedavi görmek, kaybedilen zamanı geri getiremez. Bankadaki para, vicdanın boşluğunu dolduramaz. Başarı kazandığımız parayla değil, aksine dokunduğumuz hayatlarla ölçülmelidir.

Sağlık: Kaybedince değeri anlaşılan servet

İnsan gençken bedenini sınırsız bir kredi kartı gibi kullanır. Az uyur, hızlı tüketir, stresi normal kabul eder. Bir gün doktor odasında söylenen birkaç kelime, bütün planları değiştirebilir. İşte o anda insan, yıllarca ihmal ettiği bedeninin aslında sahip olduğu en büyük servet olduğunu anlayabilir.

"Yemeğini ilaç gibi ye; yoksa ilacını yemek gibi yersin" sözü, yalnızca beslenme tavsiyesi değildir. Hayatın her alanında dengeyi anlatır. Çünkü bedenimize yaptığımız yatırım, gelecekteki yaşam kalitemizin en büyük belirleyicisidir.

Sevgi vazgeçmeyendir

Gerçek dostluk zor zamanlarda belli olur. İyi günlerde etrafımız kalabalık olabilir, kutlamalara gelen çok kişi bulunabilir. Başarı alkış toplar. Fakat hastane odaları, insanın gerçek çevresini gösterir. Çünkü sevgi, çıkarın olmadığı yerde de devam edebiliyorsa, gerçektir. İnsan, hayatının sonunda sahip olduğu evlerden çok, elini tutan insanları hatırlayacaktır.

İnsan olmak başka, insancıl olmak başka

Gelişen teknoloji ve hayatımıza giren yapay zekâ etrafımızı sarmışken, insanlar artık bir komşusunun kapısını çalmayı unutmuş durumdadır. İnsan olmak biyolojik bir gerçekliktir. İnsancıl olmak ise ahlaki bir seçimdir. Bir yaşlıya yol vermek... Bir çocuğu dinlemek... Bir çalışanı takdir etmek... Bir ağacı korumak... Bir hayvana merhamet göstermek... Bunlar medeniyetin gerçek ölçüleridir.

Birlikte gitmenin gücü

Afrika kökenli olduğu söylenen meşhur söz şöyle der: "Hızlı gitmek istiyorsan yalnız git, uzağa gitmek istiyorsan birlikte git."

Bugünün rekabet dünyasında insanlar birbirlerini geçmeye çalışıyor. Oysa hayat bir sprint değil, maratondur. İnsan tek başına zengin olabilir ama tek başına mutlu olması çok zordur. Paylaşılmayan başarı, alkışsız bir sahne gibidir.

Ölümün önünde eşitiz

Hayatın en büyük gerçeği şudur: Hiç kimse bu dünyadan banka hesabını yanında götürmemiştir. Hiç kimse unvanlarını mezar taşına sığdıramamıştır. Hiç kimse zamanı satın alamamıştır. Ama milyonlarca insan geride bıraktığı iyiliklerle yaşamaya devam etmiştir.

Bir öğretmenin yetiştirdiği öğrenci... Bir annenin verdiği sevgi... Bir doktorun kurtardığı hayat... Bir ustanın öğrettiği meslek... Bir dostun omzuna koyduğu el... İnsan işte bunlarla ölümsüzleşir.

Belki de hayatın en büyük ironisi şudur: İnsan gençliğinde para kazanmak için sağlığını harcar, yaşlılığında ise sağlığını geri kazanmak için parasını harcar.

Oysa gerçek zenginlik; sabah sağlıklı uyanabilmek, akşam huzurla uyuyabilmek, bir dostu arayabilmek, aileyle aynı sofrada gülebilmek ve ardında güzel bir isim bırakabilmektir. Çünkü hayatın sonunda geriye kalan, sahip olduklarımız değil, paylaştıklarımızdır.

Ve belki de bütün ömrün özeti tek cümlede saklıdır: İnsan, servetiyle değil, sevgisiyle zenginleşir. Ölüm bunu herkese eşit şekilde hatırlatan en büyük öğretmendir.