Epstein ağı ve sosyal entropi: Elitlerin çözülüşü

Epstein ve entropi… Jeffrey Epstein'ın faaliyetlerine ilişkin son keşifler hakkında söylenecek çok şey var. Elbette bu keşifler; farklı geçmişlere sahip ve çeşitli ülkelerden gelen birçok tanınmış siyaset, iş ve akademik dünya figürü için ahlaki bir felaketi beraberinde getirdi. Yapılan yorumların çoğu işlenen suçların ahlaki yozlaşmasına odaklansa da Epstein'ın ağının işleyişine dair içgörüler; içinde yaşadığımız -ve şüphesiz hâlâ Epstein ve iş birlikçileri gibi kişilerle birlikte olduğumuz- dünyanın durumu hakkında bazı ön sonuçlara varılmasına da olanak tanıyor.

İlk olarak, Epstein'ın yönettiği operasyonun karakteri üzerine bazı mülahazalara bakalım. Çoğu zaman, işlediği en korkunç suçlar tüm ağı karakterize etmek için kullanılıyor ve ağ sonuç olarak, birçok vakada reşit olmayanların hedef alındığı, suç teşkil eden cinsel sömürü amaçlı bir insan kaçakçılığı örgütü olarak tanımlanıyor. Ancak şimdiye kadar yayınlanan belgelerden, bunun Epstein'ın faaliyetlerinin merkezinde olmayabileceği sonucuna varabiliriz. Bunun yerine kendisi, muhtemelen kökeni Amerikan Narkotik Şube'ye (DEA) dayanan ve farklı türdeki kişi ve kuruluşları birbirine bağlayabilen üst düzey bir aktörü tanımlayan bir "süper aracı" (super fixer) olarak anlaşılmalıdır.

Örneğin, bir süper aracı farklı kıtalardaki organize suç grupları arasındaki ticari çıkarlara aracılık edebilir veya uyuşturucu kartelleri ile yasal bankacılık kuruluşları arasındaki yasa dışı fon transferini organize edebilir. Üst düzey siyasetçilere yaklaşarak rüşvet alıp almayacaklarını veya şüpheli faaliyetlere dahil olup olmayacaklarını yoklayabilir. Bu kişilerin faaliyetleri genellikle -ama her zaman değil- yasal ve yasa dışı dünyalar arasında gidip gelir. Yasal dünyaya daha yakın faaliyetlere bir örnek, Epstein'ın eski İsrail Başbakanı Ehud Barak ile ilişkili bir şirketin işlerini tanıtmak amacıyla farklı Afrika hükûmetlerine yaklaşmasıdır.

Moskova hattı: Nüfuz, şantaj ve güç

Fransız Rusya tarihçisi Françoise Thom'un 2025'te bildirdiği üzere Epstein, süper aracı özelliklerini; 1980'lerde ve 1990'larda Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nden ABD'deki hesaplara hem platin ve altın gibi değerli metallerin hem de elmas ve nakit varlıkların transferini kolaylaştırmada önemli bir rol oynayan, hayat arkadaşı Ghislaine Maxwell’in merhum babası Robert Maxwell'den miras almış olabilir. Bu sıfatla Maxwell, diğer üst düzey Sovyet figürlerinin yanı sıra, dönemin KGB başkanı Vladimir Kryuchkov ile bir araya gelmişti. Elbette bir süper aracı, bir istihbarat servisi için çeşitli şekillerde yararlı bir varlık da olabilir.

Ve burada, muhtemelen Epstein'ın cinsel suçları ile Rus istihbarat servisleri arasında bir bağlantı vardır; en azından, e-postalardan biri, iş birlikçilerinden birine Epstein'ın konutlarından birine gözetleme kameralarının yerleştirilmesi konusunda ismi belirtilmeyen Ruslara danışması talimatını vermektedir. Epstein, Batılı (ve bazı Batılı olmayan) elitlerin çeşitli kesimlerine erişim sağlama hizmetlerinin ötesinde, böylece suç faaliyetlerini gösteren ve hedeflenen kişilere şantaj yapılmasını sağlayan "kompromat" üretmiş olacaktı. Epstein ile ilişkisi olan bazı kişilerin konumları göz önüne alındığında, Rus gizli servisleri için olası faydalar netleşmektedir.

Rusya ile olan bu ayrıcalıklı ilişki, Epstein'ın Rus istihbarat servislerinin resmî bir ajanı olduğu anlamına gelmez. Öyle olsaydı, yayınlanan materyallerin bir kısmı mantıklı olmazdı; örneğin, gerçekleşip gerçekleşmediği net olmayan, bizzat Vladimir Putin ile görüşmeye yönelik defalarca dile getirdiği ilgisi gibi. Ancak Rus istihbarat dünyasındaki önemli aktörlere erişimi vardı ve onlardan, iş ortaklarından bazılarına şantaj yapmaya çalıştığı anlaşılan Rus bir kadın hakkında gizli bilgiler almak gibi önemli ayrıcalıklar elde etmişti. Ayrıca Rus elitleri için, örneğin Batı yaptırımlarından kaçınma veya belirli Amerikalı siyasetçilerle nasıl başarılı bir şekilde etkileşim kurulacağı gibi önemli politika konularında danışmanlık yaptı.

Bu nedenle Epstein'ın diğer kuruluşlarla iş birliği yapma veya kendi kişisel ideolojik ve hatta entelektüel ilgi alanlarını —örneğin Vladimir Putin'in de saplantılı olduğu uzun ömürlülük konusu veya Noam Chomsky ve Steve Bannon gibi birbirinden çok farklı karakterlerin görüşleri gibi— teşvik etme konusunda önemli bir özgürlüğe sahip, özerk bir süper aracı olarak faaliyet gösterdiğini söylemek nispeten güvenlidir. Aynı zamanda, etkileşimlerinin yoğunluğu ve karakterinin yanı sıra Brexit gibi bazı operasyonlarının siyasi etkileri, Rus aktörlerin ve çıkarlarının çoğunlukla bu işlerin merkezinde yer aldığını göstermektedir.

İfşaatlar çağında güven erozyonu

İfşaatların çarpıcı bir yönü de etkilenen ülkelerdeki siyasi aktörlerden veya sivil toplumdan kitlesel bir tepki görmemiş olmasıdır. Bu durum, ağla bağlantılı kişilerin ideolojik çeşitliliği ile açıklanabilir. Ancak dahil olan kişilere yönelik daha kitlesel kınamaların olmaması şaşırtıcıdır. Bazıları görevden alındı ve soruşturuldu ancak genel olarak tepki sönük kaldı. Bu, özellikle Batılı ülkeler olmak üzere tüm dünyada elitlere duyulan güvenin mevcut durumunun kahredici bir göstergesi olarak görülmelidir. Üst düzey siyasetçilerin, iş insanlarının veya akademisyenlerin Epstein ağına dahil olması gerçeğine duyulan samimi bir şaşkınlık ifadesine henüz rastlamadım.

Epstein dosyalarından çıkarılabilecek bir başka sonuç da Randall Schweller'in "Maxwell’s Demon and the Golden Apple" kitabına göre, toplumdaki önceki sınırların hızlanan sosyal değişim döneminde daha kolay aşıldığı ve toplumsal etkileşimlerin yönetişiminde giderek daha az düzenliliğin gözlemlendiği fikri için bir metafor olan sosyal entropi teşhisinin bazı önemli açılardan doğru olabileceğidir. Sabıkalı bir iş insanının, Batı dünyasının iktidar, para ve entelektüel elitlerinin önemli bir kısmını onlarca yıl boyunca karanlık amaçlar peşinde bir araya getirebilmiş olması, muhtemelen liberal dünya düzeninin sona ermesinin bugüne kadar gördüğümüz en çarpıcı göstergesidir.

Ve son olarak, bu yozlaşmış eylemlerin, en azından önemli bir kısmının, yabancı bir ülke adına stratejik bir amaçla gerçekleştiği unutulmamalıdır. Bu durum, dünya genelindeki karar vericileri kendi nüfuz alanlarında bu tür nüfuz ağlarını taklit etmeye veya engellemeye sevk edebilir. Dünya düzeninin çağdaş krizi, Epstein dosyalarının yayınlanmasıyla daha da hızlanabilir; böylece Epstein'ın eylemlerinin ölümünden sonra ifşa edilmesi, paradoksal bir şekilde onun stratejik amacına hizmet edebilir.