Altın fiyatları neden düşüyor?

Küresel piyasalarda son dönemde gözlenen en dikkat çekici gelişmelerden biri, jeopolitik risklerin artmasına rağmen altın fiyatlarının aşağı yönlü hareket etmesidir. Özellikle İran ve bölge ülkelerindeki gerilimin tırmanması, enerji arzı ve küresel ticaret açısından kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı üzerindeki riskleri artırırken, klasik beklenti altının güçlü bir yükseliş sergilemesi yönündeydi. Zira altın gelenekselden moderne tüm finansal yatırımcıların güvenli liman arayışındaki ilk adresi oluşturuyordu. Ancak mevcut tablo, güvenli liman algısının artık tek boyutlu işlemediğini ve küresel risklerin farklı kanallar üzerinden fiyatlandığını açık biçimde ortaya koyuyor.

Hürmüz Boğazı, petrol fiyatları ve beklentiler

İran ile ABD ve İsrail arasında artan askerî ve siyasi tansiyon, ilk aşamada altına yönelimi desteklemiş olsa da bu etki kısa süreli kaldı. Bunun temel nedeni, söz konusu krizin finansal sistemden ziyade, enerji piyasaları üzerinden etkisini göstermesidir. İran’ın jeopolitik konumu ve özellikle Hürmüz Boğazı üzerindeki potansiyel etkisi, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri artırıyor; bu da petrol fiyatlarında yukarı yönlü güçlü bir baskı yaratıyor. Petrol fiyatlarındaki artış ise doğrudan enflasyon beklentilerini besleyerek küresel makroekonomik dengeleri yeniden şekillendiriyor. Öte yandan, finansal kesimde oluşan temel eğilimlerin artık piyasanın bir adım önünde olduğunu da eklememiz gerekir.

Petrol fiyatlarındaki büyük yükselişle ekonominin genel fiyatlarına yansımaların yol açtığı artan enflasyon riski, para politikasına ilişkin beklentileri de hızla değiştiriyor. Özellikle FED’in faiz indirimine gideceğine yönelik öngörülerin zayıflaması, piyasalarda önemli bir kırılma yaratıyor. Nitekim ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,43 seviyesine kadar yükselerek son dönemdeki en yüksek düzeyini gördü. Bu yükseliş, yatırımcıların daha yüksek getiri sunan güvenli varlıklara yönelmesine neden olurken, faiz getirisi sağlamayan altının cazibesini azaltıyor. Aynı süreçte dolar endeksinin 100 seviyesi civarındaki güçlü duruşunu koruması da altın üzerinde ek bir baskı unsuru oluşturuyor.

Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, altın fiyatlarındaki düşüşün temelinde üçlü bir mekanizmanın çalıştığı görülmektedir: yükselen petrol fiyatlarının tetiklediği enflasyon beklentileri, bu beklentilerin beslediği yüksek faiz ortamı ve buna eşlik eden güçlü dolar. Bu üç unsur, klasik jeopolitik risk dönemlerinde altına yönelen talebi önemli ölçüde sınırlıyor. Dolayısıyla bugün yaşanan durum, altının güvenli liman özelliğini kaybetmesinden ziyade, alternatif güvenli limanların daha cazip hâle gelmesiyle ilgili.

Enerji piyasası ve enflasyonist etkiler

Burada özellikle enerji piyasalarının belirleyici rolü dikkat çekici. Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek herhangi bir aksama, sadece petrol arzını değil, aynı zamanda küresel ticaretin maliyet yapısını da doğrudan etkiliyor. Bu durum, enflasyonist baskıların daha kalıcı hâle gelmesine yol açarken, merkez bankalarının daha uzun süre sıkı para politikası uygulamak zorunda kalabileceği beklentisini güçlendiriyor. Bu beklenti ise altın açısından negatif bir fiyatlama dinamiği yaratıyor.

Öte yandan, ABD Başkanı Trump’ın çelişkili ve tutarsız açıklamaları ile süren jeopolitik risklerin kısa vadede ortadan kalkmayacağına yönelik endişeler, piyasalarda genel bir belirsizlik ortamı yaratmaya devam ediyor. Bu belirsizlik sadece altını değil, tahvil ve hisse senedi piyasalarını da etkiliyor. Ancak bu etkinin yönü, riskin hangi kanaldan yayıldığına bağlı olarak değişiyor. Mevcut durumda riskin enerji ve enflasyon kanalı üzerinden ilerlemesi, altının değil, daha çok dolar ve faiz enstrümanlarının öne çıkmasına neden oluyor.

Trend hangi yönde?

Sonuç olarak, altın fiyatlarındaki gerilemeyi yüzeysel bir çelişki olarak görmek yerine, küresel risklerin niteliğindeki dönüşümün bir yansıması olarak değerlendirmek gerekiyor. İran merkezli gerilim, finansal sistemde bir çöküşten ziyade enerji arzına yönelik bir tehdit oluşturuyor ve bu da enflasyon, faiz ve döviz kanalları üzerinden farklı bir fiyatlama davranışı ortaya çıkarıyor. Bu nedenle altın hâlâ önemli bir güvenli liman olma özelliğini korusa da artık tek belirleyici değil.

Günümüz küresel ekonomisinde riskler çok katmanlı olduğundan, risklerin fiyatlanması da giderek daha karmaşık bir yapı arz ediyor. Dolayısıyla her olguyu bunu yaratan değişken koşullarla birlikte yeniden değerlendirmek gerekiyor. Diğer bir deyişle, altındaki bu gerilemeyi yaratan parametrelerde meydana gelecek bir değişiklik hâlinde yeniden altın rallisini görmemiz an meselesi olacaktır.