Futbolun acı gerçeği: Krampondan takım elbiseye geçiş mi, çöküş mü?

Kendi yeteneği içinde yaşayan bir futbolcu için, yapamayan bir oyuncuyu anlamak dünyanın en zor işidir. Belki de dünyanın en yetenekli 10 numaralarının neden iyi bir teknik direktör olamadığının cevabı bu durumdur. Bu düşünce; Diego Armando Maradona ve Gheorghe Hagi gibi futbol tarihinin en önemli iki oyuncusunun neden başarısız bir kulübe kariyeri geçirdiğinin ilk yanıtıdır.

Onlar çok yetenekliydi; saha içinde düşündüklerini kusursuzca yerine getirebilirlerdi. Maradona, karşısındaki tüm takımı geçip gol atabilirdi; bu durum onun için çok normaldi. Hagi, kimsenin aklının ucundan dahi geçmeyeceği mesafelerden kalecileri kolaylıkla avlayabilirdi. Onlar hayranlık duyulan, yetenekleri eşsiz olan çok özel sporculardı. Ancak takım elbiseyi giyip kulübeye geçtiklerinde işler onlar için iyi gitmedi. Gerçek şu ki; onlar düşündüklerini yapabiliyor ama öğrencilerine yaptıramıyorlardı. Genellikle başarılı teknik adamlar, yetenekli oyunculardan ziyade; takımlarında "görev adamı" ya da teknik ekibin sahadaki beyni rolünü üstlenen oyunculardan çıkıyordu.

Pep Guardiola, Barcelona'da oynarken Johan Cruyff'un sahadaki beyniydi. Asla büyük bir süperstar olmadı ama Barcelona'nın vazgeçilmez ismi olmayı başarmıştı. Takım arkadaşlarını yönlendiren, topu doğru dağıtan ve sahadaki her santimetreyi doğru kullanan bir oyuncuydu. O gün sahada oynayan Pep'in, bugün yönettiği takımlara baktığımızda o kusursuz geçişi görmek zor değil. Guardiola takım elbiseyi giyip kulübeye geçtiğinde, "Satrancı Kusursuz Oynayan Adam" olacağını her hâliyle hissettiriyordu.

Gelelim bir başka efsaneye... O isim Carlo Ancelotti. Namıdiğer "Don Carlo"! Fiziksel kapasitesi sınırlı ve gösterişten uzak bir oyuncuydu. Ama İtalya'nın en büyük kulüplerinde üstün oyun zekasıyla kendine hep yer buldu. Şu anda belki de futbol tarihinin en büyük teknik adamlarından biri. Asla bir Maradona ya da Hagi gibi efsanevi bir futbolculuk dönemi olmadı ama tarihin en büyük teknik direktörlerinden birine dönüştü. Milan, Chelsea ve Real Madrid gibi takımlarda yakaladığı başarılarla adını efsane teknik adamlar arasına yazdırdı.

Sahadaki büyüden kulübedeki kırılmaya: Efsanelerin çözülüşü

Bir zamanlar sporseverlerin gönlünde taht kuran, tribünleri bir hareketiyle ayağa kaldıran "süperstarlar" neden kulübeye geçtiklerinde gönüllerde burukluk yarattı? Maradona topu aldığında umut, Thierry Henry topa vurduğunda kaçınılmaz son, Andrea Pirlo topun başına geçtiğinde ise estetik bir gol ya da asist demekti. Hagi bir hareketiyle maçı çözer, Frank Lampard oyuna ve skora hükmeder, Clarence Seedorf ise saha içi enerjisi ve top kabiliyetiyle tüm oyunun ritmini tek başına değiştirirdi. Bu efsanelerin teknik adamlık kariyerleri başladığında, sporseverler o büyünün geri geleceğini umuyordu; fakat öyle olmadı. Bu isimlerin muhteşem yetenekleri kolektif bir akla dönüşemeyince, kırılma ve başarısızlık ortaya çıktı. Onlara duyulan hayranlık yerini sorgulamaya, efsanelik ise yerini tartışmalara bıraktı.

Tabii ki futbolculuk dönemindeki efsane isimlerin başarısız teknik adamlık serüveni bu isimlerle sınırlı değil. Hollanda futboluna altın çağını yaşatan Rijkaard ve Ruud Gullit gibi efsaneleri de ekleyebiliriz. Futbolda "turuncu devrimi" yapan bu oyuncular, teknik direktörlük dönemlerinde hayal kırıklığı yarattılar. Newcastle'ın efsane ismi Alan Shearer ve Gary Neville gibi isimler de bu listeye eklenebilir. İsimler kim olursa olsun ortak nokta; bu futbol efsanelerinin kulübe kariyerlerinin futbolseverlerde yarattığı burukluktur.

Maradona'nın saha içi özgürlüğü ve coşkusu, teknik adam olduğunda disiplinsizlik ve dağınıklık olarak algılandı. Pirlo'nun sakinliği etkisizlik gibi göründü. Henry'nin mükemmeliyetçiliği, oyuncuları için ulaşılamayan bir mesafeye dönüştü. Lampard'ın enerjisi, çözüm üretilemediğinde anlamını yitirdi. Seedorf'un karizması, istenilen sonuçlar gelmeyince adeta boşlukta kaldı. Hagi'nin oyuna olan tutkusu ise çoğu zaman kontrolsüz bir baskıya dönüştü. Belki de en büyük hayal kırıklığı, onları izlerken hissettiğimiz o "kaçınılmazlık" duygusunun artık yok oluşuydu. Eskiden "Mutlaka bir şey yapar" dediğimiz isimler için bu kez "Neden yapamıyor?" sorusu sorulmaya başlandı. Futbol efsaneleri çok sever ama onlara sonsuz bir dokunulmazlık vermez. Ve bu oyunun belki de en büyük trajedisi; bir zamanlar hayranlık duyulan isimlerin artık aynı duyguyu hissettirememesidir.