AB'nin “Made in Europe” çıkmazı: Türkiye ve İngiltere olmadan AB sanayisi sürdürülebilir mi?
AB'nin “Made in Europe” teşviklerinden Türkiye ve İngiltere'yi dışlama planı otomotiv sektöründe krize neden oldu. Ford Avrupa Başkanı Jim Baumbick’in de uyardığı üzere bu karar, entegre üretim ağını bozarak Avrupa'nın 250 bin istihdama ve kendi sanayisine doğrudan zarar vermesi anlamına geliyor.
Avrupa Birliği (AB), sanayisini korumak ve yeşil dönüşüm sürecinde küresel rekabetteki konumunu güçlendirmek amacıyla “Made in Europe” (Avrupa'da Üretilmiştir) inisiyatifini merkeze alan yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Ancak otomotiv gibi tedarik zincirlerinin sınır ötesi ve son derece entegre bir yapıda çalıştığı sektörlerde, bu girişimin coğrafi sınırlarının sadece AB üye ülkeleriyle kısıtlanması planı büyük bir krize yol açmış durumda. Ford Avrupa Başkanı Jim Baumbick’in sert uyarılarına sahne olan tartışmalar; Türkiye, İngiltere ve Fas gibi Avrupa otomotiv ekosisteminin ayrılmaz parçası olan ülkelerin bu teşvik programından dışlanmasının, bizzat Avrupa Birliği'nin kendisine zarar vereceğini ortaya koyuyor. Sektör temsilcilerine göre, bu tür dar kapsamlı korumacı yaklaşımlar, Avrupa otomotiv sanayisinin altını oyan bir “kendine zarar verme” eylemi olma riski taşıyor.
“Made in Europe” düzenlemesi ve otomotiv sektöründeki tedirginlik
“Made in Europe” programı, temel olarak AB sınırları içinde üretimi teşvik etmeyi, yerel üretim yapan firmalara sübvansiyonlar ve devlete ait ihalelerde sözleşme avantajları sağlamayı hedefliyor. Ancak modern otomotiv endüstrisi, on yıllardır süregelen milyarlarca dolarlık yatırımlarla şekillenmiş, oldukça karmaşık ve uluslar üstü bir tedarik zinciri ağına dayanıyor. Bir otomobilin parçaları Avrupa'nın farklı köşelerinde üretilip, nihai montajı lojistik ve maliyet avantajları sebebiyle başka bir ülkede yapılabiliyor.
AB'nin bu yeni stratejisinin, üretim tanımını salt üye devletlerin sınırları içine hapsetmesi, gümrük anlaşmalarıyla Avrupa'ya sıkı sıkıya entegre olmuş Türkiye ve İngiltere gibi ülkeleri dezavantajlı konuma düşürüyor. Otomotiv devleri, milyarlarca dolarlık yatırımların çoktan yapıldığı bir ekosistemde aniden kural değişikliğine gidilmesinin, şirketlerin geleceğe dönük büyüme yatırımlarını askıya almasına neden olacağından endişe ediyor. Nitekim Volkswagen, Stellantis ve Renault gibi devlerin yanı sıra Avrupalı sektör dernekleri de kıtanın küresel rekabetçiliğini korumak adına bu üretim tanımının daha esnek ve gerçekçi hale getirilmesini talep ediyor.
Ford Transit örneği ve sınır tanımayan üretim ağı
Avrupa otomotiv sanayisinin ne kadar birbirine bağlı olduğunu anlamak için Ford Avrupa Başkanı Jim Baumbick’in verdiği “Ford Transit” örneği tartışmanın merkezinde yer alıyor. Avrupa'nın en çok satan bir tonluk ticari aracı olan Ford Transit, tamamen uluslararası bir iş birliğinin ürünü. Araç, İngiltere ve Almanya'daki mühendislik ekipleri tarafından tasarlandı ve geliştirildi. Kullanılan parçaların yüzde 50'sinden fazlası doğrudan Avrupa Birliği içindeki tedarikçilerden sağlanırken, yüzde 30'undan fazlası ise İngiltere ve Türkiye'den tedarik ediliyor.
Ancak aracın nihai montajı Türkiye'de yapıldığı için, mevcut “Made in Europe” taslağına göre bu popüler araç “Avrupa'da üretilmiş” sayılmayacak. Baumbick, sektörün yaşadığı açmazı şu sözlerle özetliyor: “Oyunun kuralları değiştiği için dönüp maliyetlerle uğraşmak zorunda kalırsam, şirketim için yatırımlar yapmaya devam edemem. Bu çok büyük bir problem.” Bu spesifik örnek, on yıllardır titizlikle kurulan kıta geneli üretim stratejilerinin bürokratik bir kararla bir anda nasıl işlevsiz kalabileceğini net bir şekilde gösteriyor.
80 milyar euroluk ticaret hacmi tehlikede
Kararın İngiltere tarafındaki yankıları da son derece güçlü. İngiltere Motorlu Araç Üreticileri ve Tüccarları Derneği (SMMT) ile Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA), İngiltere'nin “Made in Europe” kapsamı dışında bırakılmasının yıllık 80 milyar euro değerindeki ikili ticaret ilişkisini doğrudan tehdit ettiği uyarısında bulunan ortak bir bildiri yayınladı. SMMT CEO'su Mike Hawes durumu, “AB ve İngiltere otomotiv endüstrilerinin başarılı olabilmek için birbirlerine ihtiyacı var” şeklinde özetleyerek mevcut entegrasyonun hayati boyutuna dikkat çekti.
20 Kasım 2026 Cuma günü gerçekleştirilecek olan AB-İngiltere zirvesinin en önemli gündem maddesi bu kriz olacak. Geçtiğimiz ay Almanya ve Fransa'nın, İngiltere'yi sürece dahil edecek bir uzlaşmaya vardığı ifade edilse de bu planın resmiyet kazanabilmesi için diğer AB üye ülkelerinden de oybirliğiyle destek bulması gerekiyor.
Türkiye'nin kritik konumu ve 250 bin istihdam vurgusu
Sürecin Türkiye'yi ilgilendiren boyutu en az İngiltere kadar stratejik bir öneme sahip. Türkiye, yıllardır küresel otomotiv üreticileri için çok verimli ve kilit bir üretim üssü konumunda. Gümrük Birliği sayesinde AB pazarına pürüzsüz şekilde entegre olan Türk otomotiv sanayisi, ana araç montajında dahil olmak üzere otomotiv yan sanayisinde ve parça tedarikinde de Avrupa'nın üretim yükünü sırtlıyor.
“Made in Europe” düzenlemesine dahil edilmek için aktif bir lobi faaliyeti yürüten Türkiye, sınır ötesi paylaşılan bu tedarik zincirlerinin aslında doğrudan Avrupa Birliği sınırları içinde 250 binden fazla istihdamı ayakta tuttuğunun altını çiziyor. Türkiye'de üretilen bir aracın desteklerden mahrum kalarak fiyat avantajını kaybetmesi, aslında o araca parça sağlayan Alman, Fransız veya İtalyan fabrikalarındaki işçilerin işlerini kaybetmesi anlamına geliyor. İngiltere için politik bir uzlaşı zemini aranırken, Türkiye'nin programa uygunluk statüsünün hala belirsizliğini koruması, otomotiv devlerinin gelecekteki üretim planlamalarını ve yeni fabrika yatırımlarını ciddi şekilde zorlaştırıyor.
Korumacılık mı, kendi kalesine gol mü?
Avrupa Birliği'nin yerel sanayiyi güçlendirme vizyonuyla ortaya koyduğu “Made in Europe” girişimi, sınırların kesin çizgilerle çizildiği dışlayıcı bir formatta uygulanırsa, otomotiv gibi yüksek oranda entegre sektörlerin doğasıyla yıkıcı bir biçimde çelişecek. Çinli otomobil üreticilerinin Avrupa pazarına yönelik agresif genişlemesi sürerken, AB'nin kendi içinde yarattığı bu bürokratik bariyerler Avrupalı markaların üretim maliyetlerini artıracak ve küresel rekabet güçlerini temelden sarsacak.
Ford Avrupa Başkanı'nın da açıkça belirttiği gibi, üretim ağlarının gerçekliğini göz ardı ederek kuralları maç esnasında değiştirmek yatırımları teşvik etmeyecek, aksine yeni yatırımların kıtadan kaçmasına sebep olacak. Avrupa otomotiv sanayisinin ayakta kalabilmesi ve büyümeye devam edebilmesi için, Türkiye ve İngiltere gibi köklü ve stratejik üretim partnerlerini dışlamaktan ziyade onları merkeze alan pragmatik bir vizyona acilen ihtiyaç var. Aksi takdirde atılan bu adım, AB'nin sanayisini güçlendirmek yerine bizzat kendi üreticisine zarar vereceği tarihi bir stratejik hata olarak kayıtlara geçecek.

Olmak ya da Olmamak - Tiyatro, Hayat ve İnsan
Sanatın 6. dalı tiyatro, sahnede sadece bir oyun sunmuyor aynı zamanda hayatı ve insanı da anlatıyor. Dünyaca ünlü yazar William Sheakspeare’nin “Olmak ya da olmamak, işte bütün mesele bu” sözünden ilham aldığımız podcast serimizde; tiyatroyu, alanının uzman isimleriyle konuşuyoruz..

Spor Sohbetleri
"Spor Sohbetleri" ile spor dünyasının nabzını tutmaya hazır mısınız? Her bölümde farklı bir konuyu ele alarak, sporun tarihini, kültürünü ve güncel olaylarını mercek altına alıyoruz. Taktik teknikten ziyade sporun toplumsal etkilerini masaya yatıyoruz. Eğer siz de sporun sadece spor olmadığına inananlardansanız "Spor Sohbetleri" tam size göre.