17 Kasım 2026

İtalya'nın mutfak kültürü UNESCO mirasıyla taçlandı

İtalyan mutfağının UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alınması, 11. Dünyada İtalyan Mutfağı Haftası kapsamında İstanbul'da düzenlenen kahvaltı programında ele alındı. Venedik Sarayı'ndaki buluşmada Türkiye ile İtalya arasındaki gastronomi bağları ve ortak sofra kültürü konuşuldu.

Farklı coğrafyaların yerel ürünlerini, üretim geleneklerini ve sofra alışkanlıklarını bir araya getiren İtalyan mutfağı, UNESCO tesciliyle uluslararası alanda yeni bir görünürlük kazandı. 11. Dünyada İtalyan Mutfağı Haftası kapsamında İstanbul'da düzenlenen etkinlikler de bu kültürel birikimi ve arkasındaki üretim sistemini odağına alıyor.

14 Kasım Cumartesi sabahı, İstanbul İtalya Başkonsolosu Paolo Michele Di Giandomenico’nun ev sahipliğinde, Venedik Sarayı'nda gerçekleştirilen kahvaltı programı, iki ülkenin gastronomi üzerinden kurduğu tarihsel yakınlığa ışık tuttu. Sayın İtalya Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo, iş insanı Demet Sabancı Çetindoğan ve şef Danilo Zanna, mutfağın kültürel diplomasi içindeki yeri, yerel ürünlerin değeri ve ortak Akdeniz kültürü üzerine Tercüman'a değerlendirmelerde bulundu.

 
 
 
 

UNESCO tescili, mutfağın kültürel gücünü tanıdı

İtalyan mutfağının UNESCO yolculuğu, 10 Aralık 2025'te Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de alınan kararla sonuçlandı. “Sürdürülebilirlik ve Biyoçeşitlilik Arasında İtalyan Mutfağı” başlığıyla İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'ne kaydedilen mutfak kültürü; malzeme seçimi, geleneksel hazırlama yöntemleri, mevsimsellik, israfı önleyen tarifler ve yemek bilgisinin kuşaklar arasında aktarılmasıyla öne çıktı.

UNESCO'nun değerlendirmesinde sofranın toplumsal yönü de belirleyici oldu. Ailelerin, komşuluk ilişkilerinin ve yerel toplulukların yemek etrafında kurduğu bağlar, tariflerin ve geleneklerin nesilden nesile aktarılması bu kültürel mirasın temel unsurları arasında yer aldı. Böylece İtalyan mutfağı, yemek hazırlama ve paylaşma pratikleriyle toplumsal yaşamın bir parçası olarak uluslararası koruma altına alındı.

İtalya Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo, Türkiye ile İtalya arasındaki ilişkilerin diplomatik tarihten çok daha eski bir geçmişe sahip olduğuna dikkat çekti. İki ülke arasındaki resmî diplomatik ilişkilerin 1856'ya uzandığını hatırlatan Manzo, gastronomi bağlarının ise yüzyıllar öncesine dayandığını belirtti.

Giuseppe Manzo, Akdeniz'in iki yakasında yaşayan toplumların tarih boyunca yemek kültürü üzerinden yakınlık kurduğunu ifade ederek şöyle konuştu: “Bizim 170 yıldır ilişkilerimiz var. Ancak gastronomi alanındaki ilişkilerimiz çok daha eskiye dayanıyor. Akdeniz esintileri, Türkiye ve İtalya arasında yüzyıllardır varlığını sürdürüyor. Türkler de Romalılar da yüzyıllar öncesinde aynı masaya oturmayı biliyordu. Çünkü yemek kültürü insanları bir araya getiriyor, ortak sohbetler ve duygular oluşturuyor. Bir kahve içmek için masaya oturmakla diplomatik bir görüşme için masaya oturmak arasında da güçlü bir bağ var. Sofra, Akdeniz toplumlarını birleştiriyor.”

Giuseppe Manzo'nun sözleri, gastronominin iki ülke arasındaki kültürel diplomasideki yerini ortaya koyarken ortak Akdeniz sofra geleneğinin tarihsel sürekliliğine de işaret etti.

Yerel üretimden dünya sofralarına uzanan İtalyan sistemi

Bu yılki haftanın “UNESCO Mirası İtalyan Mutfağı: Bölgeler ve Mükemmellik Zincirleri” teması, mutfağın arkasındaki üretim kültürüne odaklanıyor. İtalya'nın farklı bölgelerinde şekillenen tarım gelenekleri, yerel ürünler, üzüm bağları, zeytinlikler, pirinç tarlaları ve geleneksel üretim yöntemleri, ülkenin gastronomi kimliğini besleyen temel unsurlar arasında bulunuyor.

Bu üretim kültürünün korunmasında Menşe Adı Korumalı (DOP) ve Mahreç İşaretli (IGP) ürünler önemli bir rol üstleniyor. Coğrafi işaretler, ürünlerin yetiştirildiği veya üretildiği bölgeyle bağını ve özgün üretim özelliklerini güvence altına alıyor. İtalya'nın resmî tanıtım platformunda 2026 itibarıyla yaklaşık 900 coğrafi işaretli tarım ve gıda ürünü kaydediliyor. Bu sayı, ülkenin coğrafi işaretli ürünler alanındaki güçlü konumunu ortaya koyuyor.

İtalyan tarım ve gıda sektörünün ekonomik büyüklüğü de bu kültürel gücün arkasındaki üretim kapasitesini gösteriyor. ISMEA'nın 12 Kasım 2026'da yayımladığı rapora göre sektör, 2025 yılında 89 milyar avroluk katma değer oluşturdu. Tarım, gıda ve içecek endüstrisini kapsayan bu değer, ülke ekonomisinin yüzde 4,4'üne karşılık geliyor. Dağıtım, restoran, lojistik ve taşımacılık gibi bağlantılı faaliyetler de hesaba katıldığında sektörün ekonomik etkisi üretimin ötesine geçiyor.

Üretimden ihracata uzanan bu yapı, İtalyan mutfağının kültürel kimliğinin ekonomik bir değerle desteklenmesini sağlıyor. Haftanın teması da bölgesel üreticileri, geleneksel ustalıkları ve gastronomi rotalarını uluslararası alanda tanıtmayı amaçlıyor.

Kültürel diplomasi sofrada güçleniyor

Türkiye ile İtalya arasındaki gastronomi ilişkileri, iki ülkenin kültürel yakınlığını uluslararası etkinlikler aracılığıyla görünür kılıyor. İş insanı,  aynı zamanda Cavaliere dell’Ordine della Stella d’Italia unvanı olan Demet Sabancı Çetindoğan gastronominin Türkiye'nin tanıtımında üstlendiği role ve iki ülke arasındaki kültürel etkileşime dikkat çekti.

Çetindoğan, “Türkiye ile İtalya arasındaki ilişkiler yüzyıllardır güçlü bir şekilde devam ediyor. Bizler de kültürel anlamda, yani soft power alanında, iki ülke arasında pek çok ortak etkinlik gerçekleştiriyoruz. T-ONE Derneği olarak 12 yıldır İtalya’nın farklı şehirlerinde ülkemizin kültürel değerlerini tanıtan organizasyonlar düzenliyoruz. Bu çalışmalarımızda gastronomiye özel bir önem veriyoruz. Çünkü gastronomi, yalnızca mutfak kültürünü değil aynı zamanda kültürel mirası, gelenekleri ve toplumlar arasında kurulan kalıcı bağları da temsil ediyor. Türkler İtalyan yemeklerini seviyor, İtalyanlar da mutfağımıza büyük ilgi duyuyor. Ben özellikle İtalyan makarnalarını çok seviyorum. Bu etkinlikte İtalyan mutfağının UNESCO tarafından tanınmasının anlatılması da son derece değerli” şeklinde konuştu.

İtalyan şef Danilo Zanna ise iki ülkenin mutfak kültürleri arasındaki benzerliklere ve yerel malzemenin önemine dikkat çekti. Türkiye'de İtalyan mutfağını temsil ederken bulunduğu coğrafyanın ürünlerinden yararlandığını anlatan Zanna, mutfağın temelinde malzemeye saygı ve paylaşma kültürünün bulunduğunu söyledi.

Zanna, “İtalyanlar için bu hafta, İtalyan gastronomisi açısından çok önemli. Bence başlangıç noktası Türk gastronomisine de çok benziyor. İtalyan mutfağının ana temelleri Türk mutfağıyla yakınlık taşıyor. Türkiye'de kendi ülkemizin mutfağını temsil etmeye çalışıyoruz. İtalyan mutfağında en önemli konulardan biri malzemeler. Burada da mutfağımızın lezzetlerini Türkiye'de bulunan ürünlerle hazırlamaya devam ediyoruz. İtalyan sofrasında birlikte yemek yemek, sohbet etmek ve paylaşmak çok önemli. Bundan sonra da daha fazla paylaşarak ve birbirimize destek olarak daha büyük bir sofra kurmayı umuyoruz” ifadelerini kullandı.

İstanbul'da İtalyan mutfağı haftası boyunca etkinlikler sürecek

11.Dünyada İtalyan Mutfağı Haftası, İstanbul'da gastronomi buluşmaları, atölyeler ve özel yemek organizasyonlarıyla devam ediyor. İtalya İstanbul Başkonsolosluğunun programında PaperMoon'da düzenlenen akşam yemeği, USLA Culinary Academy'deki gastronomi masterclass'ı ve İstanbul Modern'deki İtalyan aperitivo etkinliği yer alıyor.

Programın devamında 17 Kasım'da Napoli Antica'da geleneksel mozzarella ve pizza yapımına yönelik atölye, 18 Kasım'da Eataly'de İtalyan öğle yemeği, 19 Kasım'da ise farklı restoranların katılımıyla Gnocchi etkinliği gerçekleştirilecek. 20 Kasım'daki gala yemeğinin ardından etkinliklerin kapanışı 2 Aralık'ta MSC Orchestra kruvaziyer gemisinde düzenlenecek özel organizasyonla yapılacak.

UNESCO tesciliyle bu yıl uluslararası alanda daha fazla ilgi gören İtalyan mutfağı, İstanbul'daki etkinliklerle üretim geleneklerinden sofra kültürüne uzanan yönleriyle tanıtılmaya devam ediyor.

Podcast

19 December 2023
Doç. Dr. Hasan T. Kerimoğlu
Darbeler, İhanetler ve İsyanlar
28:19
0:01

Url kopyalanmıştır...