Atina’da “Gölge Savaş” kurbanı: Dana Eden’in şüpheli ölümü

Küresel çapta alkışlanan İsrail casusluk gerilimi Tehran’ın 52 yaşındaki yaratıcı ortağı ve yönetici yapımcısı Dana Eden’in 15 Şubat 2026 tarihinde Atina’nın merkezindeki bir otel odasında ani ve beklenmedik ölümü; günümüz jeopolitik gerilimleri, adli belirsizlikler ve devlet destekli operasyonların tarihsel mirası için ürpertici bir kesişme noktası teşkil ediyor. Syntagma Meydanı yakınlarında kardeşi tarafından cansız bedeni bulunan Eden’in vefatı, dizinin dördüncü sezon çekimleri sırasında gerçekleşti; bu yapım, İran rejimi tarafından uzun süredir “Siyonist propaganda” olarak hedef gösteriliyor ve kınanıyordu. Yunan makamlarından ve Eden’in kendi yapım şirketi Donna ve Shula Productions’tan gelen ilk raporlar, olayı hızla mevcut bir tıbbi durumla bağlantılı bir intihar olarak kategorize etse de çelişkili adli kanıtların, özellikle boyun ve uzuvlardaki morluklar ile açıklanamayan hapların varlığı, ortaya çıkması, resmî anlatı üzerinde kalıcı bir soru işareti bıraktı.

Bu soru işaretlerinin geçerliliğini değerlendirmek için Atina’daki trajedinin ötesine bakmalı ve daha geniş bir tarihsel örüntü incelenmeliyiz. Bu örüntü; ister istihbarat görevlisi, ister muhalif gazeteci, ister insan hakları aktivisti veya yüksek profilli bir hikaye anlatıcısı olsun, İsrail devletiyle ilgili hassas pozisyonlarda bulunan bireylerin; resmî olarak kaza veya intihar olarak kayda geçen ancak adli tutarsızlıklarla gölgelenen sonlarla karşılaşmalarının mükerrer bir fenomen olduğunu gösteriyor.

Dana Eden’in cesedinin otel odasında bulunması, kurumsal sesler tarafından soruşturmanın derhâl ve belki de zamanından önce kapatılmasıyla karakterize edildi. Pazar gecesi gerçekleşen keşiften birkaç saat sonra, Yunan polisi sözcüsü Constantina Dimoglidou, yapımcının ilaç geçmişinin ve önceki hastaneye yatışlarının kendi kendine son verme ihtimaline işaret ettiğini öne sürdü. Ancak soruşturmanın şeffaflığı, uluslararası medya kuruluşlarına verilen çelişkili ifadelerle kısa sürede karmaşıklaştı.

Resmî duruş intihar eğilimi gösterse de olay yerinden toplanan fiziksel kanıtlar daha karmaşık bir gerçeği ortaya koyuyordu. Yerel makamlarca bildirilen bulgular ile bildirilen çelişkiler arasında derin bir uçurum mevcut. Fiziksel travma kategorisinde boyun ve uzuvlarda morluklar tespit edilmiş olsa da adli tıp uzmanları boyundaki morlukların sıklıkla boğulma veya boğuşma ile ilişkilendirildiğini, uzuvlardaki morlukların ise savunma yaralarına işaret ettiğini belirtiyor. Toksikolojik kanıt olarak odada tanımlanamayan haplar bulunmuş, ancak bu hapların türü ile fiziksel travmalar arasında doğrudan bir bağ kurulamamıştı. Gözetleme durumuyla ilgili olarak güvenlik kamerası görüntüleri incelemeye alınmış, ancak intihar kararına rağmen bu inceleme sonuçları kamuoyuna detaylıca açıklanmamıştı. En kritik gelişme ise soruşturmanın yön değiştirmesiyle yaşandi: 15 Şubat’taki ilk intihar kararının ardından The New York Times, polisin daha sonra kanıtların “intihar olasılığını dışladığını” söylediğini bildirdi.

Adli patolojide boyundaki morluklar sıklıkla elle veya bağla boğulma ile ilişkilendirilirken, uzuvlardaki morluklar bir boğuşmaya işaret edebilir. Bunlar potansiyel olarak başka tıbbi faktörlerle açıklanabilse de İranlı nükleer bilimcilere yönelik suikastları konu alan bir dizinin yapımcısı söz konusu olduğunda, bu bulguların varlığı hem istatistiksel hem de jeopolitik açıdan dikkat çekici. Dimoglidou’nun daha sonra yaptığı ve trajediye bir “belirsizlik katmanı” ekleyen açıklamalar, iç soruşturmanın erken dönemdeki kamuoyu anlatısıyla örtüşmeyen bulgularla karşılaşmış olabileceğini düşündürüyor.

Donna ve Shula Productions’ın tepkisi de gözlemciler tarafından olağandışı olarak nitelendirildi. Şirket, neredeyse anında proaktif bir adım atarak “kriminal veya milliyetçi temelli bir ölüm” ihtimalini dışladı ve İran müdahalesine dair söylentileri temelsiz olarak nitelendirdi. Bu hızlı yalanlama; ailenin itibarını korumak ve milyonlarca dolarlık prodüksiyonun sürekliliğini sağlamak gibi işlevlerin yanı sıra, Yunanistan ile İsrail arasında bir güvenlik zafiyeti krizini önlemeye yönelik bir strateji olarak da değerlendirilebilir.

Tehran: Düşmanlık için bir katalizör

Tehran dizisi sadece bir eğlence aracı değil; İsrail ve İran arasındaki “Gölge Savaşı”nın tam merkezinde yer alan kültürel bir artefak. Dizi, Mossad’ın operasyonlarını üst düzey istihbarat yetkililerinin bile güvenilir bulacağı bir detay seviyesinde tasvir ederek bir yumuşak güç formu olarak hizmet ediyor. Çekimlerin Atina’da yapılması, şehrin Tahran’a olan fiziki benzerliğinden kaynaklanmıştı; bu da Atina’yı sembolik bir vekile dönüştürmüştü. Eğer Eden’in ölümü gerçekten planlı bir eylemse, mekân seçimi anlatının yaratıcılarına kendi kurgusal sahalarında vurulan sembolik bir darbe olarak okunabilir.

Dana Eden vakasındaki şüpheler, benzer süreçlerden geçen tarihsel örneklerle besleniyor. Jeopolitik hassasiyet açısından en paralel vaka, 2015 yılında ölü bulunan Arjantinli savcı Alberto Nisman. 2015’teki ilk soruşturma, olayı 22 kalibrelik tabanca ile kafadan vurularak işlenmiş bir intihar olarak nitelendirmiş ve savcının vaka nedeniyle bunaldığını iddia etmişti. O dönemde cesedin banyo kapısını bloke etmesi ve zorla girme izine rastlanmaması bu teoriyi desteklemek için kullanılmıştı.

Ancak 2017 ve 2018 yıllarında jandarma ve adli tıp uzmanlarının ulaştığı bulgular tabloyu tamamen değiştirecekti. Resmî anlatı iki saldırganın dâhil olduğu bir cinayete dönüşmüş; olay yerinde yapılan incelemelerde yerlerin temizlendiği ve Nisman’ın sisteminde ketamin (anestezik) bulunduğu tespit edilmişti. Psikolojik profil incelendiğinde ortada bir intihar notu olmadığı, aksine savcının ertesi gün için bir alışveriş listesi bıraktığı görülmüştü. Başta görmezden gelinen ellerde barut izi olmaması durumu, yara açısının kendi kendine ateş etme teorisiyle uyumsuzluğu ve vücuttaki şüpheli morluklarla birleşince, Nisman vakası devlet düzeyindeki bir suikastın nasıl intihar olarak çerçevelenebileceğine dair bir şablon sunmuştu.

Benzer bir “kusursuzluk” örneği de 2010 yılında Dubai’de öldürülen Mahmud el-Mebhuh vakası. Başlangıçta doğal nedenlere bağlanan bu ölümün, aslında sofistike bir kas gevşetici ile felç edilip yastıkla boğularak gerçekleştirildiği Dubai polisinin CCTV görüntüleri sayesinde kanıtlanmıştı. Operatörler, olaya doğal ölüm süsü vermek için yatağın yanına bir ilaç şişesi yerleştirmişlerdi. Bu vaka, Eden davasında sunulan hap veya kilitli oda kanıtlarının aslında standart operasyonel imzalar olabileceğini gösteriyor.

Tespit edilemez tasfiye yöntemleri

Adli tıp çalışmaları, istihbarat teşkilatlarının asgari kriminal iz bırakarak hedefleri ortadan kaldırmak için kullandığı çeşitli yöntemleri ve bunların jeopolitik bağlamlarını ortaya koyuyor:

• Said S. Bedair (1989): Balkondan düşme sonucu “intihar” olarak kaydedildi ancak damarlarının kesik olması ve gaz sızıntısı suikast şüphelerini güçlendirdi.
• Wadia Haddad (1977): Resmî neden lösemiydi ancak yavaş etkili zehirli çikolatalarla tasfiye edildiği iddia edildi.
• Mahmud el-Mebhuh (2010): Başta doğal nedenler dendi ancak felç edici ilaç (Süksinilkolin) ve boğma yöntemi kullanıldığı anlaşıldı.

Bu örüntü sadece istihbaratçılarla sınırlı kalmayıp, Rachel Corrie (2003 - buldozer “kazası”), Jeremiah Duggan (2003 - açıklanamayan yaralara rağmen üç saatte verilen intihar kararı) ve Serena Shim (2014 - Türkiye sınırında şüpheli kamyon "kazası") gibi aktivist ve gazetecilere kadar uzanıyor.

Dana Eden vakasındaki en önemli adli detay, boyun ve uzuvlardaki morluk raporu. Bir ilaç aşırı dozu (sahnedeki haplar) genellikle sessiz bir ölümdür ve dış morluklara yol açmaz. Boyundaki morluklar basıncı, uzuvlardakiler ise bir saldırganı savuşturmak için yapılan boğuşmayı işaret eder. Dana Eden’in ölümü “Gölge Savaşı”nın adli mimarisinde bir vaka çalışması. Olay yerindeki haplar doz aşımıyla uyumlu görünse de birer kurgu unsuru olabilir. Kilitli oda senaryosu mahremiyeti çağrıştırsa da elektronik manipülasyonla kurgulanabilir. Mevcut tıbbi durumlar ise genellikle “makul” bir örtü hikâyesi sağlar. Atina’daki adli kanıtlar, özellikle de “intihar olasılığını dışlayan” morluklar, Dana Eden’in bitirmeye ömrünün yetmediği bir gerilim filmindeki en tekinsiz diyalog parçası olarak kalıyor.