Gazze'de yarım kalan bir çocukluk: Thirteen in Gaza
Haberin Eklenme Tarihi: 20.11.2026 10:37:00 - Güncelleme Tarihi: 20.11.2026 10:45:00Bir çocuğun büyümesini izlemek normal şartlarda insanın içine tatlı bir sevinç bırakır. İlk adımlar, okulun ilk günü, yeni öğrenilen kelimeler, yaş aldıkça değişen alışkanlıklar… Çocukluk dediğimiz şey biraz da bu küçük anların birikiminden oluşur. Ya büyümek bütün o güzel anlardan mahrum bırakılarak yaşanıyorsa? Hosam Abu Dan imzalı Thirteen in Gaza filmi bize ateş hattındaki bir çadır kentte oradan oraya bir yaprak gibi sürüklenen Raghad’ın ve babası Ebu Raghad’ın hikâyesini anlatıyor.
77 dakikalık yapım, büyük bir savaş anlatısının içinden 13 yaşındaki bir kızın dünyasına açılıyor. Bunu yaparken kamerayı yıkıntıların üzerinde dolaştırmak yerine Raghad'ın yanına, onun göz hizasına yerleştiriyor ve insan film boyunca bir kez bile o bakış açısından ayrılmak istemiyor.
Çocukluğun sığamadığı bir çadır
Raghad'ın dünyası, bombardımanın ardından birkaç parçaya ayrılmış durumda. Annesi ve kardeşleri hayatını kaybetmiş, evi yerle bir olmuş ve geriye babasıyla paylaşmak zorunda olduğu küçücük bir yaşam alanı kalmış. Bir zamanlar yuva dediği yerin yerini branda, odaların yerini kumaş perdeler, kapıların yerini birbirine tutturulmuş örtüler almış. Film, barınmayı bir insanın kendisine ait bir alana sahip olma ve orada var olabilme ihtiyacı üzerinden ele alıyor.
Raghad'ın tuvalete gitmek için beklediği sıralar, çevresindeki insanlardan saklanmaya çalışması, bedeninde gerçekleşen değişimleri anlamlandırırken yaşadığı tedirginlik… Bunların her biri, haber bültenlerinde kendisine yer bulamayan o görünmez yüzü açığa çıkarıyor. Çünkü mahremiyet de yaşam hakkının bir parçası ve Raghad içinse bu hak neredeyse ulaşılması imkânsız bir lükse dönüşmüş durumda.
Bir genç kızın çocukluktan genç kızlığa geçiş sürecinde yaşadığı ilk bedensel değişimler, hayatında unutulmayacak anlar arasında yer alır. Normal şartlarda annesinin ona sarılmasını, nasıl davranacağını anlatmasını, korkularını yatıştırmasını bekleyebileceği bir zamanda Raghad, bütün bunları kendi başına çözmeye çalışıyor. Annesinin yokluğu fiziksel bir eksikliğin ötesinde, film boyunca her sahnede varlığını hissettiren görünmez bir karaktere dönüşüyor.
Babasının Raghad’dan yaşadığı çevrenin giyim alışkanlıklarına uygun davranmasını ve uzun bir palto giymesini istemesiyle başlayan konuşma, çadırın dar sınırları içinde şekillenen kültürel kabulleri de görünür kılıyor. Babası, insanların dedikodusundan çekindiğini, kalabalığın ortasında yaşadıkları bu dar alanda herkesin birbirini gördüğünü anlatıyor. Raghad’ın bedenindeki değişim, onun için yeni bir yaşam evresinin başlangıcıyken babası açısından içinde yaşadıkları toplumun mahremiyet anlayışı ve gelenekleri doğrultusunda yeni bir uyum sürecini de beraberinde getiriyor.
İki insanın aynı kaybın ardından hayata tutunmaya çalışırken birbirinden ne kadar farklı yerlere savrulabildiğini görüyoruz. Baba korumak istiyor, kızı ise anlaşılmak. İkisinin de elinde büyük bir çaresizlik var.
Bir çift terliğin anlattıkları
Filmde aklımda en çok kalan detaylardan biri, Raghad’ın ayaklarındaki terlikler. Bir çocuğun ayakkabısına bakmak, onun dünyasına açılan küçük bir pencere olabilir. Hangi sokaklarda yürüdüğünü, nerelere koştuğunu, nasıl oyunlar oynadığını hayal edebilirsiniz. Raghad'ın terlikleri ise bambaşka bir hikâyenin parçası. Çadır kentte, çamurun içinde, enkazın arasında, nereye gideceğini tam olarak bilemeden yürüyen küçük bir kız var karşımızda. Herkes yerdeki su birikintilerinden kaçınarak adımlarken Raghad, ayaklarını ıslatan suların içinden dosdoğru geçiyor. Küçük görünen bu ayrıntı, onun kendinden ve kendi ihtiyaçlarından ne kadar vazgeçtiğini sessizce anlatıyor.
O terlikler bana çocukluğun ne kadar kolay incinebilen bir şey olduğunu düşündürdü. Ayağa giyilecek basit bir ayakkabının bile nasıl bir hayatta kalma meselesine dönüştüğünü… Bir çift terlik, koca bir dünyanın ağırlığını taşıyabilir mi? Raghad'ın yürüyüşüne baktığımda bunun mümkün olduğunu hissettim.
Yönetmen Hosam Abu Dan'ın anlatısındaki incelik; büyük cümleler kurmak ya da izleyicinin gözünü yaşlı görüntülerle doldurmak için çabalamıyor. Küçük izleri yerli yerine bırakıyor. Bir eşya, bir bakış, bir sessizlik, daracık bir yaşam alanı… Hepsi Raghad'ın hikâyesine ekleniyor.
Annesinden kalan oyuncak ayı, büyükannesinin kokusunu taşıyan örgü şapka, geçmişten geriye kalan birkaç eşya… Raghad'ın bunlara dokunuşunda insanın içine işleyen bir şey var. Bir kokuda, eski bir fotoğrafta, bir oyuncağın yıpranmış kumaşında. O da elinde kalan küçücük parçalarla geçmişine tutunmaya çalışıyor.
Savaşın ortasında hayat devam ediyor
Savaş filmleri çoğu zaman yıkımın büyüklüğünü, bombaların sesini, insanların kaçışını ve ölümün ağırlığını merkeze alıyor. Bunların hepsi çatışmanın gerçekleri. Ancak Thirteen in Gaza, çok daha başka bir yerden konuşuyor. Burada kuşatma altında gündelik akışı sürdürme çabasını karakterlerimiz üzerinden izliyoruz.
İnsanlar yemek bulmaya, su taşımaya, tuvalet sırası beklemeye, evlatlarını korumaya, temel ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyor. Birileri brandasının altında yemek hazırlıyor, birileri elindeki az miktardaki malzemeyi saklıyor, birileri komşusuyla tartışıyor. Yaşam, bütün o korkunç koşulların içerisinde kendi alışkanlıklarını sürdürmeye uğraşıyor.
Kamptaki insanlar, bütün imkânsızlıklara rağmen bir tür “normallik” kurmaya çalışıyor. Oysa normal dediğimiz şeyin ne kadar kırılgan olduğunu Raghad'ın gündelik mücadelesinde görüyoruz. Bir kapıyı kapatıp yalnız kalabilmek, rahatça yıkanabilmek, istediği kıyafeti giyebilmek, babasına bir şey anlatırken başkalarının duymasından çekinmemek… Bunlar artık sıradan ihtiyaçlar olmaktan çıkmış durumda.
Ebu Raghad ise bambaşka bir ikilemin içinde. Hayatta kalma dürtüsü, onu ahlak ve vicdan gibi değerleri sorgulamaya hatta zaman zaman bir kenara bırakmaya itiyor. Yardım malzemelerinin karaborsa ticaretine yönelen bir baba izliyoruz. Kıtlık ve çaresizlik etrafında şekillenen bu düzen, insanın var kalabilmek uğruna ahlaki sınırlarını nasıl aşabildiğini gösteriyor. Bir yanda kızını korumaya çalışan bir baba, diğer yanda onu yaşatabilmek için girdiği ilişkiler ve yapmak zorunda kaldığı tercihler…
Bu ikilemin en ağır kısmı ise Khalil'in Raghad'la evlenmek istemesi. Ebu Raghad'ın çalıştığı, yardım malzemeleri üzerindeki gücüyle kamptaki insanların kaderine nüfuz eden Khalil, henüz 13 yaşındaki Raghad'a talip oluyor. Babası da bu teklife belli ölçüde sıcak bakıyor. Çünkü savaşın ortasındalar ve yarının ne getireceğini, kendisinin kızını ne kadar daha koruyabileceğini bilmiyor. Khalil'in sunduğu imkânları, Raghad'ı yoksulluktan ve güvencesizlikten çıkarabilecek bir kapı olarak görüyor. Kendi yokluğunda kızının sığınabileceği güvenli bir alan yaratmaya çalışırken onun çocukluğundan ve geleceğinden vazgeçebileceği bir noktaya sürükleniyor.
Raghad ise babasının kararlarını anlamaya çalışırken kendi ihtiyaçlarını, korkularını ve itirazlarını bastırmak zorunda kalıyor. Henüz oyun çağındaki birinin yetişkinlerin dünyasına bu kadar erken adım atmasıysa filmin en acı taraflarından biri.
Büyümek bazen bir kayıpla başlıyor
Raghad'ı baştan sona çaresiz bir kurban olarak izlemiyoruz. Onun merakı, çekingenliği, zaman zaman babasına yönelttiği sorular ve kendi dünyasını kurma çabası var. Raghad, Khalil'le evlenmek istemediğini açıkça ortaya koyuyor. Bu evlilik ihtimalinden kaçmak için sığındıkları yerden uzaklaşıyor. Khalil, Raghad'ı istemeye geldiğinde ise babası bu kez kararını veriyor ve kızını ona vermeyeceğini söylüyor. Kuşatma altında alınan bu kararın ardından yaşananlar, Raghad'ın dünyasını bir kez daha altüst ediyor.
Hastanenin bahçesine sığınan Raghad, bir süre sonra babasının cansız bedenini cenazelerin muhafaza edildiği bölümde görüyor. Babasını kim öldürdü, nasıl öldü bilmiyoruz ama Raghad’ın tamamen yalnız kaldığını artık biliyoruz. Ardından Khalil çıkageliyor, hiçbir şey olmamış gibi babasının cenazesini ve Raghad'ı arabasına alarak oradan uzaklaşmasını izliyoruz çaresizce. Raghad'ın babasıyla kurduğu dünyanın son bulduğu bu sahnede, onun çocukluğundan geriye ne kaldığını düşünmeden edemiyoruz. Bir yandan kendi iradesini ortaya koymaya çalışan, evliliğe karşı çıkan bir genç kız diğer yandan hayatının en büyük kaybıyla yüzleşen bir evlat… Onunla birlikte olgunlaştığımızı hissettiğimiz film, çocukluğun savaş koşullarında nasıl yarım kaldığını gösteriyor.
Yönetmenin kamerası da bu zorunlu büyüme yolculuğuna eşlik ediyor. Kadrajın içine yerleştirilen küçük detaylar, yaşam alanının sıkışmışlığı, dışarıdan gelen sesler ve insanların birbirine bu kadar yakın yaşamak zorunda kalması, Raghad'ın dünyasını giderek daraltıyor. Bombaların ve insansız hava araçlarının sesi bazen görüntünün önüne geçiyor. Üstelik bu uğultu filmin başından sonuna kadar varlığını koruyor. Yönetmen, gündelik akışın olağan seyrine bu sesi yerleştirerek çatışmanın sona erdiği ya da geride kaldığı hissine kapılmamıza izin vermiyor. İnsanlar yemek hazırlıyor, konuşuyor, çocuklar oyun oynuyor ve yaşam bir şekilde sürüyor. Fakat gökyüzünden gelen o kesintisiz uğultu, bütün bu sıradanlığın üzerinde asılı kalıyor. Tehlike kadrajın dışında olsa bile ses aracılığıyla her anın içine sızıyor. Savaş, karakterlerin yaşadığı olağanüstü bir olay olmaktan çıkıp gündelik rutinin değişmeyen bir parçasına dönüşüyor.
Filmin tamamı Gazze'de yerel Filistinli oyuncu ve ekiple, bombardıman koşulları altında çekilmiş. Yönetmenin bu şartlarda kurduğu anlatı, hikâyenin gerçekliğini daha da yakından hissettiriyor. Sinemanın gücüyle koca bir coğrafyanın acısını anlatmak için bir şehri baştan sona göstermeniz gerekmiyor. Bazen bir çocuğun ayaklarına, üzerinde yürüdüğü çamura ve ayağındaki terliklere bakmanız yeterli oluyor. Film bitiyor, ekran kararıyor ama insan bunları düşünmeden de edemiyor. Raghad, bu yaşadıklarından sonra nasıl bir hayat kuracak? Bir gün yeniden evine dönebilecek mi? Raghad mutlu olabilecek mi? Binlerce cevabı olmayan sorularla umut ederek salondan ayrılıyorum. Raghad'ın büyümesini izledim ama onun büyümek zorunda kalışına içim hiç razı olmadı. Keşke çocuklar büyümeyi biraz daha geç öğrense…