Trump, İsrail için Türkiye’ye karşı pozisyon alabilir!

ABD Başkanı Donald Trump ile NATO Genel Sekreteri Mark Rutte arasında Beyaz Saray’da gerçekleşen kritik görüşme, transatlantik ilişkilerde yeni bir kırılmanın habercisi olarak yorumlandı. Yaklaşık iki saat süren zirve, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkesten yalnızca bir gün sonra gerçekleşirken, görüşmenin ardından yapılan açıklamalar Washington’ın NATO müttefiklerine yönelik sert bir hesaplaşmaya hazırlandığını ortaya koydu.

ABD Başkanı Trump, İran krizinde bazı NATO üyelerinin ABD ve İsrail’e beklenen desteği vermediğini savunarak özellikle Avrupa’daki müttefiklerini hedef aldı. Beyaz Saray kaynaklarına göre bu memnuniyetsizlik sadece diplomatik tepkiyle sınırlı kalmayabilir; askerî ve stratejik sonuçlar doğurabilecek yeni bir plan masada.

Destek vermeyene ceza, sadık müttefike ödül

ABD merkezli The Wall Street Journal gazetesinin Beyaz Saray kaynaklarına dayandırdığı habere göre Trump yönetimi, İran Savaşı sırasında Washington ve Tel Aviv’e yeterince destek vermediğini düşündüğü NATO ülkelerine karşı bir “yeniden askerî konuşlanma” planı hazırlıyor.

Plan kapsamında ABD birliklerinin bazı NATO ülkelerinden çekilmesi ve bunun yerine İran Savaşı sürecinde daha uyumlu hareket eden ülkelere kaydırılması değerlendiriliyor. Bu adım, yalnızca askerî yer değişikliği değil; aynı zamanda NATO içinde siyasi sadakat testi anlamına geliyor.

Aynı gazetenin haberinde Washington kulislerinde konuşulan seçenekler arasında Avrupa’daki bazı Amerikan üslerinin tamamen kapatılmasının da bulunduğu iddia ediliyor. ABD’nin İran’a karşı başlattığı saldırılarda ülkelerinde üstleri ABD uçaklarının kullanmasına kapatan İspanya ve Almanya’nın hedefte olduğu belirtiliyor. Haberde; İspanya ve Almanya’da bulunan kritik üslerden en az birinin faaliyetinin durdurulabileceği iddiası da dikkat çekiyor.

NATO’dan çıkış o kadar kolay değil

Öte yandan Trump’ın zaman zaman NATO üyeliğini sorgulayan çıkışlarına rağmen ABD’nin ittifaktan resmen ayrılması hukuki açıdan kolay görünmüyor. ABD yasalarına göre Donald Trump’ın tek başına NATO’dan çekilme kararı alması mümkün değil. Böyle bir adım için ABD Kongresi’nin üçte iki onayı gerekiyor. Ancak Trump’ın hedefi doğrudan resmî çekilmeden çok, NATO’nun fiilî caydırıcılığını azaltacak hamlelerle ittifak üzerindeki ABD ağırlığını yeniden tanımlamak olabilir.

Trump, ülkesini NATO’dan resmen çıkaramasa bile; ABD askerlerini Avrupa’dan çekebilir, Avrupa’daki üsleri kapatabilir, başka bir ülkeye konuşlandırabilir, NATO’daki fonları ve operasyonel desteği azaltabilir, NATO içindeki ABD liderliğini fiilen küçültebilir ya da siyasi baskı oluşturabilir.

“Trump açıkça hayal kırıklığı yaşıyor”

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Washington’daki görüşmenin ardından CNN’e yaptığı açıklamada Trump’ın müttefiklerden duyduğu rahatsızlığı gizlemediğini söyledi. Rutte, “Başkan Trump, İran Savaşı sırasında bazı NATO üyelerinin yeterince destek vermediğini düşünüyor. Bu konuda açıkça hayal kırıklığı içinde” ifadelerini kullandı. Rutte, Trump’ın NATO’dan çekilme ihtimaliyle ilgili sorulara ise net yanıt vermemeyi tercih etti. Bu temkinli tavır, Washington’daki tartışmaların ciddiyetini artırdı.

Asıl hesap Türkiye-İsrail gerilimi mi?

Beyaz Saray’daki tartışmalara ilişkin en çarpıcı değerlendirme ise kısa süre önce Ulusal Güvenlik Direktörlüğü görevinden ayrılan Joe Kent’ten geldi.

Kent’e göre Trump yönetiminin NATO’ya mesafe koymasının arkasındaki gerçek stratejik hesap İran Savaşı değil. Asıl mesele, Suriye sahasında giderek yükselen Türkiye-İsrail gerilimi. Kent, Washington’un NATO yükümlülüklerinden kurtularak olası bir Türkiye-İsrail çatışmasında daha serbest hareket etmek istediğini öne sürdü.

Çünkü Türkiye 1952 yılından bu yana NATO üyesi. NATO’nun savunma ilkesi gereği, bir NATO üyesine yönelik tehdit ABD’nin pozisyonunu karmaşık hâle getirebilir. Trump’ın NATO bağlarını zayıflatması ya da ittifaktan uzaklaşması hâlinde ise Washington, müttefiklik baskısı yaşamadan İsrail lehine daha açık askeri ve diplomatik destek verebilir.

Suriye sahası yeni cephe olabilir

ABD Türkiye ilişkileri son dönemde özellikle Suriye hava sahası, İran bağlantılı milis güçler, İsrail saldırıları ve Türkiye’nin güvenlik operasyonları nedeniyle son derece hassas bir dengeye sahip. Bölgede yaşanacak askerî sürtüşmenin Türkiye ile İsrail’i doğrudan karşı karşıya getirme ihtimali, özellikle Avrupa başkentlerinde daha fazla tartışılıyor.

Washington’ın bu ihtimali şimdiden hesap ederek NATO bağlarını gevşetmeye çalıştığı iddiası, yalnızca askerî değil, jeopolitik açıdan da büyük sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.