Ortadoğu’da yeni güvenlik mimarisi

Orta Doğu ve Körfez jeopolitiği, son yüzyılın en dinamik ve çok boyutlu dönüşüm süreçlerinden birine tanıklık ediyor. Irak Ulusal Güvenlik Danışmanı Kasım el-Areci’nin Anadolu Ajansı ve bölge basınına yansıyan açıklamalarıyla Bağdat yönetiminin, Tahran ve Riyad’a üçlü bir “Ortak Güvenlik Koordinasyon Konseyi” kurulması teklifinde bulunması, bölgedeki güvenlik arayışlarının tesadüfi olmadığını; bilakis daha büyük bir bölgesel konsensüs dalgasının yansıması olduğunu gösteriyor. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında temelleri atılan tarihi Mekke Paktı, üç ülkeyi kapsayan bir savunma anlaşması olmanın ötesine geçerek tüm bölgeyi içine alan yeni bir istikrar ve ittifak dalgasının fitilini ateşledi.

Irak’ın sunduğu ortak koordinasyon konseyi önerisi, Arap, İngiliz ve Fransız basınında geniş yankı buldu:

Arap Basını (Asharq Al-Awsat, Al-Mayadeen, Sada News): Bağdat’ın bu adımını, bölgesel vekillerin çatışma alanı olmaktan çıkıp tarafları aynı masa etrafında toplayan egemen bir merkez olma iradesi olarak değerlendiriyorlar. Körfez ile Tahran arasındaki derin “güven krizini” aşmak için kurumsal mekanizmaların şart olduğu vurgulanıyor.

İngiliz Basını (BBC, Middle East Eye, Reuters): Washington’ın bölgedeki askeri angajmanlarını yeniden yapılandırmasıyla ortaya çıkan güç dengesi arayışının altını çiziyorlar. Mekke Paktı ile başlatılan “yerli güvenlik mimarisi” anlayışının bölge başkentlerinde yeni bir domino etkisi yarattığı belirtiliyor.

Fransız Basını (Le Monde, Courrier International): Batı merkezli güvenlik şemsiyelerinin yerini bölge aktörlerinin bizzat inisiyatif aldığı çok kutuplu mekanizmalara bıraktığına dikkat çekiyor; Bağdat’ın önerisini bölgesel tansiyonu düşürme adına atılmış pragmatik bir adım olarak nitelendiriyor.

Tüm bu yayınların birleştiği temel nokta; bölge ülkelerinin artık dış müdahaleler yerine kendi iç dinamikleriyle güvenlik kalkanları inşa etmeye yöneldiği.

Mekke Paktı: Bölgesel güvenlikte yeni bir çağın başlangıcı

Türkiye’nin öncülüğünde hayata geçirilen Mekke Paktı, bölgedeki geleneksel kutuplaşmaları aşarak kolektif bir caydırıcılık doktrini ortaya koydu. Türkiye’nin askeri ve teknolojik kapasitesi, Suudi Arabistan’ın jeopolitik ve ekonomik ağırlığı ile Pakistan’ın stratejik derinliğinin birleşimi, İslam dünyasında ve Orta Doğu havzasında eşi benzeri görülmemiş bir denge unsuru oluşturdu.

Mekke Paktı, kapsayıcı ve genişlemeye açık yapısıyla diğer bölge ülkelerini de yeni güvenlik formülleri aramaya teşvik eti. İran Meclis ve Güvenlik çevrelerinden gelen “kurucu ortaklık” mesajları ile Irak’ın Tahran ve Riyad’a sunduğu üçlü mekanizma teklifi, doğrudan Mekke Paktı’nın yarattığı diplomatik çekim alanının ve oluşturduğu güvenlik vizyonunun bir sonucu. Pakt, bir savunma anlaşmasının ötesinde; bölge ülkelerinin kendi sınırlarını, enerji koridorlarını ve egemenliklerini ortak akılla savunabilecekleri fikrini somutlaştırdı.

Türkiye’nin bölgesel liderliği ve istikrar kurucu rolü

Bu dönüşümün merkezinde şüphesiz Türkiye Cumhuriyeti yer alıyor. Ankara, son yıllarda uyguladığı ilkeli, çok boyutlu ve proaktif dış politika ile Orta Doğu’da yalnızca bir denge unsuru değil, aynı zamanda “oyun kurucu” ve “çözüm üreten” ana aktör haline geldi.

Türkiye’nin yerli ve milli savunma sanayiinde kaydettiği tarihi atılımlar (İHA/SİHA sistemleri, modern mühimmatlar, hava savunma ve kara-deniz platformları), müttefiklerine güven veren somut bir kalkan sunuyor. Mekke Paktı’nın askeri omurgasını güçlendiren bu teknolojik ve operasyonel üstünlük, bölgedeki dışa bağımlılığı sona erdirecek en büyük teminat.

Türkiye’nin dış politikasındaki temel felsefe, Orta Doğu’nun sorunlarının ancak bölge halkları ve devletleri tarafından çözülebileceği ilkesine dayanıyor. Ankara; mezhepsel, etnik ya da ideolojik kamplaşmaları reddederek Bağdat, Riyad, İslamabad, Kahire ve Tahran ekseninde diyaloğu teşvik eden yegâne aktör. Türkiye’nin hem NATO üyesi olması hem de İslam dünyasının merkezinde güçlü bir bağ kurabilmesi, ona küresel diplomaside eşsiz bir manevra kabiliyeti kazandırıyor.

Güvenliğin kalıcı olabilmesi için ekonomik refahla desteklenmesi gerektiğinin bilincinde olan Türkiye, Irak ile birlikte yürüttüğü “Kalkınma Yolu Projesi” sayesinde Basra Körfezi’ni Avrupa’ya bağlayacak devasa bir ticaret ve enerji hattı inşa ediyor. Türkiye’nin sunduğu bu vizyon; güvenliğin silahla birlikte karşılıklı ekonomik bağımlılık ve refah paylaşımıyla tahkim edileceğini kanıtlıyor.

Yeni anlaşmalar ve genişleyen barış havzası

Irak’ın İran ve Suudi Arabistan’a sunduğu ortak koordinasyon önerisi, Mekke Paktı’nın açtığı stratejik patikada atılan ilk adımlardan yalnızca biri. Önümüzdeki süreçte; Mekke Paktı ana çerçeveyi çizerken, Bağdat’ın önerdiği üçlü koordinasyon gibi alt mekanizmalar sınır güvenliği, terörle mücadele ve istihbarat paylaşımında kritik boşlukları dolduracak. Bölgesel çatışmaların dış güçlerin inisiyatifine bırakılmadan, bölge merkezli platformlarda çözülmesi kalıcı hale gelecek. Ankara’nın liderlik ettiği güvenlik ve iş birliği inisiyatifleri, Orta Doğu’yu çatışma ve vekalet savaşları coğrafyası olmaktan çıkarıp refah, ticaret ve istikrar adasına dönüştürme potansiyeline sahip.

Irak’ın Tahran ve Riyad’a sunduğu ortak koordinasyon hamlesi, Mekke Paktı ile temelleri atılan yeni jeopolitik gerçekliğin en somut kanıtı. Türkiye; askeri kapasitesi, köklü diplomatik tecrübesi ve birleştirici vizyonuyla bu yeni dönemin tartışmasız lideri. Bölge ülkelerini ortak güvenlik çatısı altında buluşturan, tehditleri fırsata dönüştüren ve barışın garantörü olan Türkiye, kendi sınırlarıyla birlikte tüm coğrafyanın geleceğini aydınlatan bir kutup yıldızı olmaya devam ediyor.