Antalya’dan dünyaya mesaj: Türkiye diplomaside ağırlığını artırıyor

Küresel siyasette belirsizliklerin derinleştiği bir dönemde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu, uluslararası kamuoyunun odağına yerleşti. Avrupa’dan Asya’ya, Afrika’dan Orta Doğu’ya uzanan geniş katılım, forumu yalnızca diplomatik bir buluşma olmaktan çıkararak küresel sistemin geleceğinin tartışıldığı kritik bir platform hâline getirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan himayesinde ve Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ev sahipliğinde gerçekleşen forum, devlet başkanları, bakanlar ve üst düzey diplomatları aynı çatı altında buluşturdu. Üç gün süren yoğun temas trafiği boyunca hem bölgesel krizler hem de uluslararası sistemdeki dönüşüm çok boyutlu şekilde ele alındı.

Dünya basınından ortak vurgu: “Yükselen Türkiye”

ABD merkezli The New York Times Antalya Diplomasi Forumu’nu merkezine aldığı analizinde, Türkiye’nin son yıllarda diplomasiyi etkin kullanarak uluslararası krizlerde daha görünür hâle geldiğine dikkat çekti. Gazete, forumun Ankara’nın küresel rolünü güçlendiren bir vitrin işlevi gördüğünü vurgularken, Türkiye’nin alternatif diplomatik yaklaşımlar geliştirdiğini yazdı.

Almanya’dan Die Zeit ise Türkiye’nin aynı anda farklı ve hatta karşıt aktörlerle temas kurabilme kapasitesine dikkat çekti. Analizde, “Türkiye bir sarkaç gibi farklı güç merkezleri arasında hareket ediyor” ifadeleri kullanılırken, Ankara’nın hem arabulucu hem de kriz anlarında destek sağlayan bir aktör olarak konumunu güçlendirdiği belirtildi.

“Almanya kapının dışında kaldı”

Die Zeit analizinde dikkat çeken bir diğer unsur ise Avrupa’ya yönelik eleştiriler oldu. Özellikle Almanya’nın foruma sınırlı katılımı, “dünya Antalya’da geleceği tartışırken Avrupa’nın dışarıda kalması” şeklinde yorumlandı.

Bir diğer Alman yayını Der Spiegel ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın forumdaki söylemlerine odaklanarak Türkiye’nin barış diplomasisi vurgusunu öne çıkardı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın forumdaki mesajlarının, çatışmaların çözümünde aktif rol üstlenme iddiasını pekiştirdiği yorumuna yer verildi.

“Berlin hızlı uyum sağlayamıyor”

Öte yandan Almanya’nın Antalya Diplomasi Forumu’ndaki varlığı, uluslararası basında özellikle “Düşük düzeyli katılım” ve “Yetersiz temsil” başlıklarıyla yoğun şekilde eleştirildi.

Zirvede, Almanya’dan Hessen Eyaleti Uluslararası İlişkiler Bakanı Manfred Pentz, bazı milletvekilleri ve bölgesel düzeyde temsilciler yer aldı. Pentz, foruma Almanya’dan üst düzey katılımın olmamasını eleştirerek, daha fazla üst düzey Alman siyasetçinin katılmasının “stratejik açıdan akıllıca olacağını” söyledi.

Alman basınında yapılan geniş analizlerde, “Dünya Antalya’da geleceği tartışırken Almanya kapının dışında kaldı” ifadeleri kullanıldı. Analizlerde ayrıca Almanya’nın, değişen küresel dengelere yeterince hızlı uyum sağlayamadığı belirtildi. ABD’nin etkisinin azaldığı yeni dönemde bölgesel aktörler yükselirken, Almanya’nın geri planda kalması eleştirildi.

Diplomatik kaynaklar, Berlin’in son yıllarda Ankara ile ilişkilerinde daha dengeli ve temkinli bir çizgi izlediğini belirterek, iki ülke başkentlerinin dış politika ve bölgesel krizler konusundaki görüş ayrılıklarının, Berlin’in üst düzey temsili sınırlamaya yol açtığına dikkat çekti.

Bir başka görüş ise Berlin’in, dış politika temaslarını çoğu zaman Avrupa Birliği (AB) çerçevesinde yürütmeyi tercih ettiği, bu nedenle Berlin’in Antalya Diplomasi Forumu’nda bireysel görünürlüğü sınırlı tuttuğu şeklinde.

Lavrov, ADF’ye onur konuğu olarak katıldı

Rus RİA Novosti'nin aktardığına göre foruma onur konuğu olarak katılan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan "Türkiye ve Rusya Dışişleri Bakanlıkları Arasında 2026–2027 Yılları İçin Danışma Eylem Planı"nı imzaladı. Rus haber siteleri Lavrov'un forumda, ABD'nin İran operasyonunun gerçek amacının "Körfez'den Hürmüz Boğazı'na geçen petrolü kontrol altına almak" dediğini iddia etti.

TASS canlı yayınında, "NATO iyi bir durumda değil; bunu herhalde hepimiz kabul edebiliriz. Biz NATO'nun iç işlerine karışmıyoruz" diyen Lavrov’un AB-Türkiye-İngiltere-Ukrayna'dan oluşan yeni bir ittifak kurulması önerilerine değindi; Zelenski'nin bu fikri hızla benimsediğini ve Ukrayna'nın bu bloğun "çekirdeği" olacağını söylediği aktarıldı.

 Euronews: “Küresel orta güçler bir araya geldi”

Avrupa medyası arasında Hürmüz-ADF bağlantısını en ciddi şekilde işleyen yayın kuruluşlarından biri de Euronews oldu. 20 Nisan’da yayımladıkları uzun analizin başlığı doğrudan konuyu özetliyor: “Hürmüz krizi sırasında Türkiye, Antalya’da küresel orta güçleri bir araya getirdi.”

Euronews'e göre ADF'nin bir diğer kritik odağı, Hürmüz krizine acil alternatifler bulmaktı; katılımcı ülkeler yeni koridorlar, lojistik merkezler ve enerji bağlantısı için bölgesel çözümler üzerinde yoğunlaştı. Pek çok ülke Orta Koridor'un (Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergahı) Asya ile Avrupa arasında stratejik bir güzergâh ve Orta Doğu'daki tedarik zinciri krizine karşı güçlü bir Avrasya alternatifi olarak öne çıktığını vurguladı.

Euronews ayrıca Suriye Cumhurbaşkanı Ahmet el-Şara'nın Hürmüz sistemine alternatif oluşturacak "Dört Deniz Projesi"ne dahil olmak istediğini açıkladığını aktardı: bu proje, Hazar Denizi'ni Türkiye ve Suriye üzerinden Akdeniz'e bağlamayı ve Körfez ile Kızıldeniz'e bağlantı sağlamayı hedefliyor.

Kritik temaslar ve dörtlü iş birliği

Bu arada Antalya Diplomasi Forumu, Erdoğan’ın hem Afrika’dan Balkanlar’a, Orta Doğu’dan Kafkasya’ya uzanan geniş bir coğrafyada liderlerle temas kurduğu çok yönlü bir diplomasi platformuna dönüştü.

Üç gün süren forumda Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Gürcistan Başbakanı Irakli Kobakhidze, Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Slovenya Cumhurbaşkanı Nataša Pirc Musar, Komorlar Cumhurbaşkanı Azali Assoumani, Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Félix Tshisekedi, Burundi Cumhurbaşkanı Evariste Ndayishimiye, Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi üyeleri, Libya Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani ve AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu ile ikili görüşme gerçekleştirdi.

Küresel krizler tartışıldı

Görüşmelerde ağırlıklı olarak ikili ilişkiler, ticaret, savunma iş birliği ve bölgesel krizler ele alındı. Yine forum kapsamında Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan arasında gerçekleştirilen dörtlü toplantı, bölgesel iş birliği açısından öne çıkan başlıklardan biri oldu. Görüşmelerde güvenlikten ekonomiye kadar geniş bir yelpazede ortak adımlar ele alındı.

Ayrıca Rusya-Ukrayna Savaşı, İran-ABD müzakereleri ve Gazze’deki gelişmeler gibi küresel krizler de forumun ana gündem maddeleri arasında yer aldı. Türkiye’nin bu başlıklardaki ara buluculuk rolü, uluslararası basında en çok öne çıkan unsurlardan biri oldu.

ABD’nin küresel rolünü kademeli olarak azaltmasıyla birlikte bölgesel aktörlerin önem kazandığına işaret edilen değerlendirmelerde, Türkiye’nin bu yeni düzende daha merkezi bir konum elde ettiği ifade edildi.

Antalya yeni diplomasi merkezi

Uluslararası gözlemcilere göre Antalya Diplomasi Forumu, yalnızca bir tartışma platformu değil; aynı zamanda küresel güç dengelerinin yeniden şekillendiği bir sahne hâline geldi.

Türkiye’nin farklı coğrafyalarla kurduğu çok katmanlı ilişkiler, forum sayesinde daha görünür olurken; Ankara’nın ara buluculuk kapasitesi ve diplomatik esnekliği, yeni dönemin en dikkat çeken unsurlarından biri olarak öne çıktı.