27 May 2024

Sinemanın çok yönlü dehası: Greta Gerwig

Greta Gerwig, Cannes Film Festivalindeki kadın temsili ve MeToo gerginliği hep birlikte masaya yatırılıyor. Cannes’da sular ne zaman durulacak? Gelin hep birlikte inceleyelim.

Greta Gerwig; ABD sinemasının bağımsız filmlerindeki performanslarıyla tanınan, ardından başarılı bir senaristlik ve yönetmenlik kariyerine başlayan Amerikalı oyuncu, yönetmen, senarist ve film yapımcısı. Ayrıca bir dansçı olan Gerwig, genellikle aynı isimli filmdeki şahane performansından dolayı “Frances Ha(lladay)” olarak biliniyor ve çok seviliyor. Uluslararası bilinirliği de yine bu filmle birlikte artmış; filmin senaryosunu partneri ve filmin yönetmeni Noah Baumbach ile birlikte kaleme almış. Gerwig, bugüne kadar bazıları ortak olmak üzere dört film yönetti ve üç filmin senaryosunu yazdı. İlk solo yönetmenlik deneyimi, 2017 çıkışlı Amerikan komedi-dram filmi “Lady Bird” ile 2019 yapımı "Little Women" uyarlamalarıyla başladı. 2023’te büyük bir başarı yakaladığı “Barbie” filmi ile de sinemada kadın temsiline dair önemli bir rol üstlenecekti.

Gerwig, oyunculuğu, yönetmenliği ve senaristliği ile ilgili çok sayıda ödüle aday gösterildi ve pek çok ödül kazandı. Başarılı performansları ve yaratıcı projeleri sayesinde Oscar, Altın Küre ve BAFTA gibi prestijli ödül törenlerinde defalarca adaylık elde etti. Hem Lady Bird hem de Little Women filmleri, ona En İyi Yönetmen ve En İyi Senaryo dallarında adaylıklar getirdi. Ayrıca, Frances Ha ve diğer bağımsız filmlerdeki etkileyici performansları, eleştirmenler tarafından övgüyle karşılanarak birkaç ödülle taçlandırılacaktı. Gerwig, bu başarılara imza atarak, sinema dünyasında çok yönlü yetenekleriyle öne çıkan bir isim haline geldi. 

Gerwig, filmlerindeki başarısını sette oyuncu, yazar, yardımcı yazar ve yapımcı olarak geçirdiği zamanlardaki deneyimlerine bağlıyor. Röportajlarında her şeyi sırasıyla kendisinin yapmasının önemli olduğunu vurgulayan Gerwig, senaristliğini ve yönetmenliğini yaptığı Lady Bird filmi için, iyi bir senaryo elde edene kadar bir film yönetmeyi düşünmediğini ifade ediyor[1]. Sinema dünyasında hem ön hem de arka planda böylesine etkili bir figür olması, Gerwig'in sadece bir sanatçı değil, aynı zamanda bir ilham kaynağı olduğunu da kanıtlıyor.

Tarzı hakkında net bir çerçeve çizmek mümkün olmasa da, filmlerinde sıklıkla kendi deneyimlerini, komediyi ve feminist ögeleri kullandığı söylenebilir. Gerwig, yönetmenlik tarzı için genellikle zorlukların ve meydan okumaların kendisini çektiğini ve yönlendirdiğini belirtiyor, hatta film yapımında ortaya çıkan problemlerin aslında bir yoldan sapma olmadığını, yolun bu olduğunu ifade ediyor:

“Sorun ya da zorluk gibi şeyler ortaya çıktığında ya da bir şeyler ters gittiğinde bunun yoldan sapma olmadığını, yolun bu olduğunu biliyordum[2].”

Ayrıca her filmin kendine has özellikleri olduğunu ve buna uygun bir tarzı olması gerektiğini belirterek tek bir tarza sıkışmayacağının da haberini veriyor:

“Her filmin kendi dünyası vardır ve onu bu hale getiren kuralları ve tuhaflıkları ben şekillendiririm[3].”

Onun özgünlüğü ve her filmde yeni bir tarz denemeye olan açıklığı, sinema dünyasında önemli bir yer edinmesini sağladı.

77. Cannes film festivalinde kadın yemsili ve MeToo gerginliği

Bu yıl gerçekleşen 77. Cannes Film Festivali’nde jüri başkanı olarak görev yapan ilk Amerikalı kadın yönetmen olan Gerwig, tam anlamıyla tarih yazdı. Gerwig'in davet edilmesi, geçmişte kadınlara yeterince destek vermediği yönündeki eleştirilerle karşı karşıya kalan bir festival için dikkat çekici bir adım olarak görülebilir. Nitekim Gerwig de açılış konuşmasında kadın yönetmenlerin sayısının artırılması konusunu vurguladı:

“Neredeyse 20 yıldır film yapıyorum ve festivallere katılıyorum. Ve bu hiçbir zaman bir soru olmadı: Kadın yönetmenlerin ve yazarların sayısının arttırılması. Film yaptığım süre boyunca bu durum değişti, iyileşti ve artık daha fazla kadın yönetmen ve yazar var. Henüz işimiz bitmedi ama kesinlikle doğru yönde ilerliyoruz[4].”

Kadın yönetmenlerin yeterince desteklenmediği eleştirilerinin yanında, Fransa’nın film endüstrisi ve festivalle ilgili ciddi söylentiler de devam ediyor. Çalışanların, çok sayıda önde gelen oyuncu, yönetmen ve yapımcıyı cinsel şiddet vakalarıyla suçlayacak bir MeToo raporunun yayınlanmasına hazırlandığı söyleniyor.  

Bununla birlikte bu yılki festivalde kadın aktörler ve yapımcıların film endüstrisindeki cinsel şiddet ve cinsiyetçiliği filmleriyle gündeme getirdikleri de görüldü. Fransız MeToo hareketinin öncülerinden Godreche’nin cinsel şiddeti konu alan “Moi Aussi” (Me Too) başlıklı 17 dakikalık kısa filmi festivalin ikinci günü gösterimdeydi. Benzer şekilde başka filmler de festivalde cinsel şiddet ve kadın bedeni gibi konuları gündeme taşıdı.

Gerwig’in yetenekleri sorgulanmaksızın, geçtiğimiz yıllarda yine benzer konularda polemiklere ve tartışmalara ev sahipliği yapan bir festivalin bu yıl bir kadın yönetmeni jüri başkanı olarak seçmesi ilginç bir gelişme. Feminist olan Gerwig’in tüm bu olanlara rağmen festivale katılması da ayrıca bir tartışma konusu olabilir. Boykot etme seçeneği varken festivale katılmayı seçti. Bu kararı, bir yanıyla içeriden aktivizm yapmanın önemini vurguluyor. Gerwig’in jüri başkanı olarak görev yapan ilk Amerikalı kadın yönetmen olması ve kadın konusunu içeriden gündeme getirmesi, büyük bir anlam taşıyor. Ayrıca, Fransa’daki MeToo hareketiyle ilgili soruları da cevapsız bırakmayarak, sinema camiasında insanların kendi hikayelerini anlatmalarının önemini vurguladı. Diğer jüri üyelerinden bazıları MeToo hareketini desteklerken, bazıları da bazı festival yöneticileri gibi polemiksiz bir festival istediklerini belirtti[5].

Gerwig'in bu yıl Cannes'da jüri başkanı olarak görev alması, sadece onun kariyerinde bir dönüm noktası değil, aynı zamanda film endüstrindeki kadınlar için de önemli bir sembolik zafer. Sinema dünyasında kadın temsilinin artması ve cinsiyet eşitliği mücadelesinin hız kazanması için atılan bu adım, Gerwig’in ve diğer kadın yönetmenlerin gelecekteki çalışmalarına ilham kaynağı olmaya devam edecektir. Ancak Cannes’da suların durulmayacağı da çok açık.

Dipnotlar: 

[1] VIMEO. (2018). In conversation with Greta Gerwig: https://vimeo.com/blog/post/meet-greta-gerwig-director-of-lady-bird/

[2] The Hollywood Reporter. (2018). Full Director's Roundtable: Angelina Jolie, Guillermo del Toro, Greta Gerwig | Close Up With THR: https://www.youtube.com/watch?v=Msl6C77MNcs

[3] Festival De Cannes. (2024). Meet Greta Gerwig, President of the Feature Film Jury: https://www.festival-cannes.com/en/2024/meet-greta-gerwig-president-of-the-feature-film-jury/

[4] AP Archive. (2024). Greta Gerwig opens Cannes: https://www.youtube.com/watch?v=_wUnVgbYmcc

[5] yahoo!news. (2024). Cannes Jury President Greta Gerwig On #MeToo Wave In France: “It’s Only Moving Things In The Correct Direction”: https://sg.news.yahoo.com/cannes-jury-president-greta-gerwig-132328824.html

Büşra Karasakal

Kadın çalışmaları, kuir, cinsiyet çalışmaları, teoloji, antropoloji ve dansla ilgileniyor. İstanbul’da yaşıyor.

Podcast

19 December 2023
Doç. Dr. Hasan T. Kerimoğlu
Darbeler, İhanetler ve İsyanlar
28:19
0:01

Url kopyalanmıştır...